संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
माध्यमिकविद्यार्थिनां कृते ड्राप्-औट्-दत्तांशः अनुपस्थितः इति मन्त्रालयः वदति।
अस्मिन् प्रश्नेन अल्पसङ्ख्यककार्यमन्त्रालयं, प्राथमिक-उच्च-प्राथमिक-माध्यमिक-उच्च-माध्यमिक-उच्च-शिक्षा-स्तरयोः सामान्य-छात्राणां अपेक्षया अल्पसङ्ख्यक-छात्राणां कृते नामाङ्कनं, विद्यालयात् निष्कासनं च प्रतिशतं दातुं आदिष्टम्।
अस्मिन् प्रश्नेन अल्पसङ्ख्यककार्यमन्त्रालयं, प्राथमिक-प्राथमिक-माध्यमिक-माध्यमिक-उच्च-माध्यमिक-उच्च-माध्यमिक-उच्च-शिक्षा-स्तरयोः सामान्य-छात्राणां अपेक्षया अल्पसङ्ख्यक-छात्राणां नामाङ्कनं, पठन-विराम-प्रतिशतं च प्रदानं कर्तुम् आदिष्टम्, यत् गत पञ्चवर्षाणि यावत् मतानुगुणं विभक्ता आसीत्। मन्त्रालयः, षट् अधिसूचित-अल्पसङ्ख्यक-समुदायानां समग्र-दत्तांशं प्रदातुं, धार्मिक-पृथक्करणस्य, पठन-विराम-मेट्रिक्स् इत्यस्य च विषये दत्तांश-परिमितिं व्याख्यातुं च उत्तरम् अददात्।
पृष्टं तथा उत्तरम् - श्री सच्चितानन्दम् आर् इत्यनेन पृष्टः; अल्पसङ्ख्यककार्यमन्त्रालयेन उत्तरम् (मन्त्रिणः श्री किरेन रिजिजु)।
सर्वकारः किं वदति?
- यू. डी. ऐ. एस्. ई. + अल्पसङ्ख्यक-नामाङ्कनं षट् अधिसूचित-समुदायानां (मुस्लिम्, क्रिश्चियन्, सिख्, बौद्ध, पारसी, जैन) समग्ररूपेण अभिलेखितं, तथा च मतेन विभक्ताः संख्याः न स्थापयति।
- यू. डी. ऐ. एस्. ई. +. केवलं समग्रस्तरे एव विद्यालयात् पाठान्त्यक्रमं निर्वहति, माध्यमिकस्तरे च विद्यालयात् पाठान्त्यक्रमं पृथक् न धरति।
- ए. ऐ. एस्. एच्. ई. संस्थया'मुस्लिम्'तथा'अन्य-अल्पसङ्ख्यक-समुदायानां'(क्रिश्चियन्, सिख्, बौद्ध, पारसी, जैन) कृते उच्चशिक्षायाः नामाङ्कनं अभिलेखितम् अस्ति, परन्तु ड्राप्-औट् अथवा एट्रिशन् इति दत्तांशं न ग्रहीयते।
- सर्वकारः कथयति यत् पाठ्यक्रमानां कार्यक्रमाणां च मध्ये छात्राणां गतिशीलतायाः कारणात् उच्चशिक्षायां ड्राप्-औट् इत्यस्य अवधारणा नास्ति इति।
- अनुलग्नकः-I विद्यालयशिक्षायाः कृते वर्षानुगुणं नामाङ्कनं, समग्रं ड्राप्-औट्-दरं च प्रददाति (2021-22 तः 2025-26 पर्यन्तं)।
- अनुलग्नकः-II, मुस्लिम्-अन्यैः अल्पसङ्ख्यक-समुदायैः च विभज्यमानानां उच्चशिक्षायाः (2019-20 तः 2023-24 पर्यन्तं) कृते, लिङ्गानुगुणं विभाजनेन सह, वर्षानुगुणं नामाङ्कनं प्रददाति।
अपि च दस्तावेजे।
- उत्तरम् स्पष्टतया कथयति यत् विद्यालयशिक्षायाः कृते धर्मेन विभक्ताः निवेदितानि दत्तांशानि न उपलभ्यन्ते, यतः यू. डी. ऐ. एस्. ई. + केवलं षट् अधिसूचितानां अल्पसङ्ख्यकानां समूहानां समुच्चयस्य निरीक्षणं करोति।
- उत्तरम् अददति यत् यू. डी. ऐ. एस्. ई. + मध्ये माध्यमिकस्तरस्य कृते ड्राप्-औट्-दत्तांशः न गृहीतः इति।
- उत्तरम् अस्ति यत् ए. ऐ. एस्. एच्. ई. उच्च-शिक्षा-संस्थानां कृते ड्राप्-औट् अथवा एट्रिशन्-दत्तांशं न ग्रहीति इति, तस्मिन् क्षेत्रे'ड्राप्-औट्'इत्यस्य अवधारणायाः अभावः इति उल्लेखयन्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम् · सन्दर्भः एल. एस. क्यू141 (सत्रं 8) · 29 जुलै 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।