संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
मन्त्रालयः प्रचलन्-योजनानां सूचीं करोति, शिक्षा-साहाय्यस्य विस्तारार्थं नूतन-समयबद्ध-योजना नास्ति।
सांसदः शिक्षामन्त्रालयं पृष्टवान् यत् आर्थिकदृष्ट्या दुर्बलानां छात्राणां कृते छात्रवृत्तिः, वसतिगृहाणि, डिजिटल-शिक्षायाः च विस्तारं कर्तुम् सर्वकारः योजनां करोति वा, समयबद्ध-कार्य-योजना अस्ति वा इति।
मन्त्रालयः विद्यमान-योजनानां, वित्तीय-आबंटनस्य, पञ्जीकरण-सांख्यिक्याः च विवरणं कृत्वा प्रत्युत्तरं दत्तवान्।
पृष्टं तथा उत्तरम् - पृच्छितः श्री राम शिरोमणि वर्मा (एम. पी.); उत्तरः शिक्षा मन्त्रालयः (मन्त्री श्री प्रह्लाद जोशी)
सर्वकारः किं वदति?
- वित्तवर्षे <ऐ. डि. 1> मध्ये, प्रायः 1 कोटि 9 कोटिः स्कालर्षिप्-पदव्युत्तर-उच्चशिक्षायाः कृते प्रदीयन्त।
- ऐ. ऐ. टि. तथा एन्. ऐ. टि. इत्येतेषु एस्. सि., एस्. टि., पि. डब्ल्यू. डि., तथा ₹1 लक्षात् न्यूनस्य पारिवारिक-आययुक्तानां छात्राणां कृते पूर्ण-शिक्षण-शुल्क-मुक्तिः दीयते; ₹1-5 लक्षपर्यन्तं आयस्य कृते तृतीयांश-मुक्तिः दीयते।
- उच्च-शिक्षा-वित्तपोषण-संस्था (एच्. ई. एफ्. ए.) 2017 तमात् वर्षात् आरभ्य केन्द्र-वित्तपोषित-संस्थानां कृते ₹24,000 कोटिः ऋणरूपेण प्रदत्ता अस्ति।
- केन्द्रीय-आयव्ययिकः 2026-27 प्रत्येकस्मिन् मण्डले एकं बालिका-वसतिगृहं स्थापयितुं प्रस्तावयति।
- स्वयम्-मञ्चे 20,000 तः अधिकाः पाठ्यक्रम-वितरणानि सन्ति, तथा च 6 कोटिरूप्यधिकाः संचित-नामाङ्कनं च अस्ति।
- साथी-पोर्टल्-द्वारा 21 लक्षात् अधिकाः शिक्षकाः प्रतिस्पर्धात्मकपरीक्षायाः सज्जतायाः कृते पञ्जीकृताः सन्ति।
- वन् नेषन्-वन्-सब्स्क्रिप्षन् (ओ. एन्. ओ. एस्.) इत्यनेन 7,499 संस्थानां कृते 13,000 तः अधिकाः नियतकालिकाः प्राप्यन्ते।
- पी. एम्.-विद्यालक्ष्मी-योजना (2024 नवेम्बर्-मासे आरब्धा) 2026 जुलै-मासपर्यन्तं कुलं ₹15, 634.78 कोटिरूप्यकाणां 1,12,817 सम्पार्श्विक-मुक्त-ऋणान् स्वीकृतवती।
- उच्चशिक्षायां सकल-नामाङ्कन-अनुपातः (जी. ई. आर्.) <ऐ. डी. 2> मध्ये 23.7 तः <ऐ. डी. 1> मध्ये 30 यावत् वर्धितः।
अपि च दस्तावेजे।
- उत्तरम् विशिष्ट-समयसीमया सह नूतनं'समयबद्ध-कार्य-योजना'न निर्दिष्टं करोति, अपितु 2026-27 इत्यस्य कृते प्रचलन्-उपक्रमान्, आयव्ययिक-प्रस्तावान् च सूचयति।
- अस्य प्रतिक्रियायां ए. ऐ. एस्. एच्. ई. दत्तांशः <ऐ. डी. 1> इति नामाङ्कनं तथा लिङ्गानुपात-अङ्कानां कृते उद्धृतः अस्ति, यत् महिला-एस्. टी. ई. एम्. नामाङ्कनं <ऐ. डी. 3> तः 44 प्रतिशतं यावत् वर्धितम् इति सूचयति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम्-सन्दर्भः एल. एस्. क्यू212 (सत्रं 8) · 3 आगस्ट् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।