संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
पर्यटनमन्त्रालयस्य अन्तर्गतं नालन्दा-पुनरुज्जीवन-योजना नास्ति, राज्यानि प्रत्युत्तरं ददति।
अस्मिन् प्रश्नेन पर्यटनमन्त्रालयं बिहारराज्ये विष्णुपद्-महाबोधि-मन्दिर-मार्गयोः समग्र-विकास-परियोजनानां वर्तमान-स्थितिः, यथा केन्द्रीय-आयव्ययिक-<ऐ. डि. 1> मध्ये घोषिता, तथा च बिहारराज्ये विष्णुपद्-महाबोधि-मन्दिर-मार्गस्य समग्र-विकास-परियोजनानां वर्तमान-स्थितिः इति वक्तुं पृष्टम्।
₹ 165.44 कोटिःपर्यटनमन्त्रालयः'बौद्ध-ध्यान-अनुभव-केन्द्रस्य विकासस्य'परियोजनां स्वीकृतवान्।
अस्मिन् प्रश्नेन पर्यटनमन्त्रालयं, बिहारराज्ये विष्णुपद्-महाबोधि-मन्दिर-मार्गयोः समग्रविकसन-परियोजनानां वर्तमानस्थितिः, यथा केन्द्रीय-आयव्ययिकस्य <ऐ. डि. 1> मध्ये घोषिता, तथा नालन्दा-विश्वविद्यालयस्य पुनरुज्जीवनस्य, पर्यटन-केन्द्ररूपेण विकासस्य च परियोजनानां स्थितिः इति अवदत्।
पृष्टं तथा उत्तरम् - श्री कौशलेन्द्रकुमारः, श्री रामप्रित् मण्डलः च पृच्छन्; पर्यटनमन्त्रालयेन (मन्त्रिणः श्री गजेन्द्रसिंह शेखावत्) उत्तरम्।
सर्वकारः किं वदति?
- पर्यटनमन्त्रालयेन 2025 मार्च्-मासे स्वदेश-दर्शन-2 योजनायाः अन्तर्गतं बोधगया-नगरे'बौद्ध-ध्यान-अनुभव-केन्द्रस्य विकासस्य'परियोजनायाः ₹1 कोटिः स्वीकृतः।
- बिहार-राज्यसर्वकारेण अनेकान् प्रकल्पान् अनुमोदिताः, यथाः राजगीर्-नगरस्य ब्रह्मकुण्ड-क्षेत्रस्य व्यापकविकासः (₹ 49.87 कोटिः); गया-जी-नगरे धर्मशालायाः विकासः (₹ 120.15 कोटिः); पाथवे-कम्-शेड्-भवनस्य विकासः तथा विष्णुपाद-मन्दिरस्य वैकल्पिक-दृष्टिकोणः (₹ 61.96 कोटिः); गुरुपा-पर्वते पर्यटन-सुविधायाः विकासः (₹9.17 कोटिः); सिलौञ्जा-बोधगया-नगरे विश्वस्य 7 अद्भुतानां प्रतिकृत्याः विकासः (₹ 14.85 कोटिः)।
- बिहार-राज्यसर्वकारेण त्रीणि रोप्वे-परियोजनानि स्वीकृतानि-ब्रह्म्योनी-पर्वतः, गया-जी (₹8. 67 कोटिः); दुङ्गेश्वरी-पर्वतः, बोधगया (₹ 16.76 कोटिः); प्रेत्सिला-पर्वतः, गया-जी (₹ 10.48 कोटिः)।
- बिहार-राज्यसर्वकारेण राजगीर्-नालन्दा-नगरयोः सर्वांगीणविकासाय अन्तिम-समग्र-गन्तव्य-कार्यनीतिः विकास-योजना च प्रस्तुताः।
- पर्यटनमन्त्रालयः अवदत् यत् सम्प्रति नालन्दायाः विकासस्य किमपि प्रस्तावः तस्य सक्रिय-विचाराधीनः नास्ति इति।
अपि च दस्तावेजे।
- नालन्दा-विश्वविद्यालयस्य पुनरुज्जीवनस्य, पर्यटन-केन्द्ररूपेण तस्य विकासस्य च स्थित्याः विषये प्रश्नम् अपि पृच्छिते सति पर्यटन-मन्त्रालयस्य सक्रिय-विचाराधीनस्य नालन्दा-नगरस्य विकासस्य प्रस्तावः नास्ति इति उत्तरम् स्पष्टतया कथयति।
- अस्य उत्तरम् स्पष्टयति यत् पर्यटनस्य विकासः प्रचारः च मुख्यतया राज्यसर्वकारेण भवति, मन्त्रालयः परियोजनायाः प्रस्तावानां प्राप्त्या स्वदेश-दर्शन-प्रसाद-इत्यादीनां योजनां माध्यमेन वित्तीयसहायं प्रददाति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम्-सन्दर्भः लोकसभायाः प्रश्न-218 (सत्रं 8)-3 अगस्ट् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।