संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
दूषित पेयजल स्रोत
अस्मिन् प्रश्नेन जलशक्ति-मन्त्रालयः दूषित-पेयजल-स्रोतानां दत्तांशं, बी. ऐ. एस्.-मानकं पूर्यमाणानां गृहाणां विवरणं, 2023 तमात् वर्षात् नमूना-परीक्षण-विवरणं च पृच्छत।
सर्वकारेण जल-जीवन्-मिशन् इत्यस्य प्रगतेः विवरणं कृत्वा, राज्यवार-परीक्षण-दत्तांशं च प्रददात्।
पृष्टं तथा उत्तरम् - श्री बलवन्त-बसवन्त-वाङ्खडे इत्यनेन पृष्टः; जलशक्ति-मन्त्रालयेन उत्तरम् (मन्त्रिणः श्री सी. आर्. पाटिल्)।
सर्वकारः किं वदति?
- पेयजल-आपूर्तिः राज्यस्य विषयः अस्ति; केन्द्रसर्वकारः वित्तीयं, नीतिं, तान्त्रिकं च साहाय्यं प्रददाति।
- जलजीवन् मिशन् (जे. जे. एम्.) जलस्य गुणवत्तायाः मानदण्डरूपेण बी. ऐ. एस्.-10500 मानकं उपयुज्यते।
- 18.07.2026 पर्यन्तं, 15.89 कोटिषु (82.09%) ग्रामीण-गृहेषु नल-जल-सम्पर्कः अस्ति, यत् अभियानस्य आरम्भे 3.24 कोटिषु (16.72%) आसीत्।
- 2024 तमे वर्षे डिसेम्बर्-मासे'जलस्य गुणवत्तायाः निरीक्षणार्थं संक्षिप्तं हस्तपुस्तकं'प्रकाशितम्, यस्मिन् 24 घण्टाभ्यन्तरे दूषितस्रोतां बन्धयितुं, ट्याङ्कर्-द्वारा सुरक्षितं जलं प्रददात् इत्यादीनां उपचारात्मकक्रियां अनुशंसितम्।
- अमृत् तथा अमृत्-2 इत्येते नगरीयक्षेत्रेषु प्रायः 270 लक्षान् जल-नल-सम्पर्कान् प्रददात्।
- वित्तवर्षस्य 2023-24 तः 2026-27 पर्यन्तं प्रयोगशालासु, क्षेत्र-परीक्षण-किट्स् (एफ़्. टि. के.) द्वारा च परीक्षितानां जल-नमूनानां विषये राज्यवार-दत्तांशः परिशिष्टे प्रदत्ता अस्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- अस्य उत्तरम्, भागस्य (क) अनुरोधानुसारं, फ्लोरैड्, आर्सेनिक्, लोहम्, लवणत्वं, भारी धातुः इत्यादीनां दूषितस्रोतानां निवासस्थानानां सङ्ख्यायाः कृते विशिष्टानि अङ्कानि न प्रददाति।
- अस्य उत्तरम्, भागस्य (ख) अभ्यावेदनानुसारं, बी. ऐ. एस्. मानकाणां अनुपालनं कुर्वन्तः पेयजल-ग्रहणयोग्यानां ग्रामीण-नगर-गृहाणां संख्यायाः विषये विशिष्टं दत्तांशं न प्रददाति।
- भागं (घ) मध्ये यथा अभ्यर्थितम्, प्रदूषणस्य अन्वेषणस्य, उपचारात्मक-कार्यस्य समाप्तेः च मध्ये कियत् समयः अभवत् इति उत्तरं दत्तांशं न प्रददाति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अयं दस्तावेजः अस्माकं अभिलेखे अस्ति, परन्तु अस्माकं प्रथमपृष्ठेषु न दर्शितः अस्ति, तस्य शीर्षकं दस्तावेजस्य शीर्षकं पुनरावर्तयति, न तु दस्तावेजः किं वदति इति निवेदयति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम्-सन्दर्भः एल. एस्. क्यू278 (सत्रं 8) · 6 आगस्ट् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।