संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
ग्राम-पञ्चायत्-राजस्वस्य उपरि स्वामित्वस्य प्रभावस्य विषये दत्तांशः नास्ति इति मन्त्रालयः अङ्गीकरोति।
स्वामित्व-योजनया ग्राम-पञ्चायत्-राजस्वः वर्धितः अस्ति वा इति विवरणं दातुं, स्व-स्रोत-राजस्वस्य, सम्पत्ति-कर-सङ्ग्रहस्य, स्वामित्व-एकीकरणस्य च दत्तांशं पङ्क्तुं च पञ्चायती-राज-मन्त्रालयात् प्रश्नः पृष्टः।
स्वामित्व-योजनया ग्राम-पञ्चायत्-राजस्वः वर्धितः अस्ति वा इति विवरणं दातुं, स्व-स्रोत-राजस्वस्य, सम्पत्ति-कर-सङ्ग्रहस्य, स्वामित्व-अभिलेखानां स्थानीय-कर-प्रशासनेन सह एकीकरणस्य च दत्तांशं पङ्क्तुं च पञ्चायती-राज-मन्त्रालयाय प्रश्नः पृष्टः।
पृष्टं तथा उत्तरम् - श्री तङ्गेला उदय श्रीनिवासः पृष्टवान्; पञ्चायतीराज-मन्त्रालयेन उत्तरम् (मन्त्रिणः श्री राजीव् रञ्जन् सिङ्घ् अलियास् लालन् सिङ्घ्)।
सर्वकारः किं वदति?
- पञ्चायत्-स्व-स्रोत-राजस्वस्य अथवा सम्पत्ति-करस्य उपरि स्वामित्वस्य प्रभावस्य विषये किमपि अध्ययनम् न कृतम् इति मन्त्रालयः अवदत्, एतानि राज्यविषयाः सन्ति इति अवदत्।
- मन्त्रालयः पञ्चायत्-द्वारा सङ्गृहितस्य स्व-स्रोत-राजस्वस्य वा सम्पत्ति-करस्य वा दत्तांशं न निर्वहति, यतः अनुच्छेदः 243-एच् इत्यस्य, संविधानस्य सप्तम-अनुसूच्याः च अन्तर्गतं अयं राज्यविषयः अस्ति।
- उत्तरदिनाङ्कपर्यन्तं, 3 लक्ष 38 लक्षेषु अधिसूचित-ग्रामेषु 3 लक्ष 30 लक्षेषु ग्रामेषु ड्रोण्-सर्वेक्षणं पूर्णम् अभवत्।
- 3. 24 कोटि-सम्पत्ति-पत्राणि सिद्धानि सन्ति, प्रायः 2.72 कोटि-सम्पत्ति-स्वामीभ्यः वितरितानि सन्ति।
- ऐ. ऐ. एम्. अहमदाबाद् इत्यस्य प्रभावमूल्यांकनेन स्वामित्व-सम्पत्ति-पत्राणां आधारेण 1,713 कोटि-मूल्यस्य 11,147 ब्याङ्क्-ऋणानि वितरितानि सन्ति।
- सम्पत्ति-कर-प्रशासनेन सह स्वामित्व-अभिलेखनानां एकीकरणार्थं मन्त्रालयेन मार्गदर्शिकाः न जारीः, पञ्चायत्-राजस्वस्य सुदृढीकरणार्थं स्वामित्व-दत्तांश-उपयोगस्य विस्तारस्य अपि पृथक् प्रस्तावः नास्ति।
- स्वमित्वा-संस्थायाः भू-स्थानिक-दत्तांशस्य, सम्पत्ति-अभिलेखनस्य च उपयोगेन राज्यसर्वकाराः, ग्राम-पञ्चायत्-संस्थाः च राजस्व-स्रोतान् सुदृढं कर्तुं शक्नुवन्ति इति मन्त्रालयः अवदत्।
अपि च दस्तावेजे।
- उत्तरम् स्पष्टतया कथयति यत् मन्त्रालयः प्रश्नस्य भागस्य (ख) मध्ये निवेदितानां विशिष्टानां राजस्वानां अङ्कानां दत्तांशान् न निर्वहति इति।
- अस्य उत्तरम् स्पष्टयति यत् सम्पत्ति-करसङ्ग्रहणे स्वामित्वस्य प्रभावस्य मन्त्रालयेन न मूल्याङ्कनं कृतम् इति, एतत् दायित्वं राज्यसर्वकारस्य एव अस्ति इति।
- अस्य उत्तरेन, सम्पत्ति-कर-निर्धारणार्थं स्वामित्व-अभिलेखानां उपयोगं कृतानां ग्रामपञ्चायतानां सङ्ख्यायाः विषये किमपि विशिष्टं अङ्कं न दृश्यते, यत् एतत् दत्तांशं मन्त्रालयेन न रक्षितम् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम् · सन्दर्भः एल. एस. क्यू334 (सत्रं 8) · 11 अगस्ट् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।