संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
मन्त्रालयः पर्यावरण-योजनानां कृते ₹1, 843.27 कोटि 2025-26 आयव्ययिकम् उद्धरति।
अस्मिन् प्रश्नेन पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयः गत पञ्चवर्षेषु पर्यावरण-समस्यानां कृते आयव्ययिक-व्ययस्य विवरणं, पारिस्थितिक-क्षरण-मानचित्रणस्य स्थितिः, वितरित-धनस्य च विवरणं दातुं पृष्टः।
अस्मिन् प्रश्नेन पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयः गत पञ्चवर्षेषु पर्यावरण-समस्यानां कृते आयव्ययिक-व्ययस्य विवरणं, पारिस्थितिक-क्षरण-मानचित्रणस्य स्थितिः, राष्ट्रिय-स्वच्छ-वायु-कार्यक्रमस्य (एन्. सी. ए. पी.) अन्तर्गतं वितरित-धनस्य च विवरणं दातुम् अयाचत।
पृष्टं तथा उत्तरम् - श्री गुर्मीत् सिङ्घ् मीट् हेयर् इत्यनेन पृष्टः; पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयेन उत्तरम् (मन्त्री श्री भूपेन्द्र यादव्)।
सर्वकारः किं वदति?
- 2025-26 (संशोधित-अनुमानानि) मध्ये मन्त्रालयस्य कृते योजनायाः अनुसारं आहत्य ₹1, 843.27 कोटिः आसीत्।
- पर्यावरण-क्षरणस्य मानचित्रणार्थं सर्वकारः उपग्रह-दूरस्थ-संवेदनं, जी. ऐ. एस्., क्षेत्र-अवलोकनं च उपयुज्यते।
- भारतीय-वन-सर्वेक्षणं (एफ्. एस्. ऐ.) भारत-राज्य-वन-प्रतिवेदनस्य (ऐ. एस्. एफ्. आर्.) द्विवार्षिक-मूल्यांकनं करोति।
- ऐ. एस्. एफ़्. आर्. 2023 इत्यस्मिन् 8,27, <ऐ. डि. 2> वर्गकि. मी. यावत् वन-वृक्ष-आच्छादनम् अभिलिखति, यत् भौगोलिकक्षेत्रस्य <ऐ. डि. 1>% अस्ति।
- एन. सी. ए. पी. इत्यस्मिन् 24 राज्येषु/केन्द्रशासितप्रदेशेषु 130 नगराणि सन्ति।
- एन. सी. ए. पी. इत्यस्य अन्तर्गतं निर्गमितं वायु-गुणवत्ता-निष्पादन-आधारितम् प्रोत्साहन-अनुदानम् रू. 16, 423.56 कोटिः अस्ति।
- पञ्चदश-वित्त-आयोगस्य मिलियन्-प्लस्-सिटीस्-च्यालेञ्ज्-फण्ड् इत्यस्य माध्यमेन 13, <ऐ. डि. 1> कोटि-रूप्यकाणां विमोचनं कृतम्।
- केन्द्रीय-क्षेत्र-योजना'प्रदूषण-नियन्त्रणस्य'माध्यमेन ₹2, 862.04 कोटिः जारीः अभवत्।
- 130 मध्ये 108 एन्. सी. ए. पी. नगरेषु, <ऐ. डी. 1> इत्यस्य अपेक्षया <ऐ. डी. 2> मध्ये पि. एम्. 10 इत्यस्य सांद्रतायां न्यूनीकरणं दृष्टम्।
- 46 नगरेषु पि. एम्.-10 इत्यस्य स्तरं 20 प्रतिशततः अधिकेन न्यूनीकृतम्।
- 26 नगराणि पि. एम्.-10 स्तरेषु 40 प्रतिशततः अधिकं न्यूनीकरणं कृतवन्तः।
- 14 नगराणि एन्. ए. ए. क्यू. एस्. इत्यनेन सह मिलितानि, यत्र पि. एम्. 10 इत्यस्य सांद्रता 60 मैक्रोग्राम्/मी3 तः न्यूना आसीत्।
अपि च दस्तावेजे।
- उत्तरेण ज्ञायते यत् पारिस्थितिक-क्षयः एकः बहुक्षेत्रीयः विषयः अस्ति यस्मिन् विविधाः हितधारकाः सन्ति, तथा च बहुविधैः प्राकृतिकैः मानवजन्यैः च कारकाभिः भवति।
- फरिदाबाद्-श्रीनगरयोः कृते वित्तवर्षस्य <ऐ. डि. 1> मध्ये पि. एम्. 10 स्तरः न उपलभ्यन्ते इति उत्तरम् सूचयति, अतः तुलना कर्तुं वित्तवर्षस्य <ऐ. डि. 2> (फरीदाबाद) तथा वित्तवर्षस्य <ऐ. डि. 3> (श्रीनगर) इत्येतयोः आधारभूतसूचनाः उपयुज्यन्ते स्म।
- अनुलग्नक-1 मध्ये सूचिते योजनायाः अनुसारं आयव्ययिक-व्ययात् पृथक्'संस्थागत-निधिनां'कृते एकं एकीकृत-अङ्कं न अस्य उत्तरम् प्रददाति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम् · सन्दर्भः एल. एस्. क्यू12 (सत्रं 8) · 20 जुलै 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।