संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
वाराणसी-हब्-एण्ड्-स्पोक् इत्यस्य कार्याणि आरब्धानि 25.06.2026
अस्मिन् प्रश्नेन नागरिक-उड्डयन-मन्त्रालयः विमानयान-आधारभूतसंरचना-विकासार्थं केन्द्र-कार्यनीतिः, उडान्-योजना-सम्पर्कः, विमानस्थानकस्य निजीकरणं, एम्. आर्. ओ. क्षेत्रस्य वृद्धिः, हेलिपोर्ट्-विकासः इत्यादीनि विस्तृतानि कदमानि स्वीकरोतु इति अवदत्।
अस्मिन् प्रश्नेन नागरिक-उड्डयन-मन्त्रालयः विमानयान-आधारभूतसंरचना-विकासार्थं, केन्द्र-रणनीतिः, उडान्-योजना-सम्पर्कः, विमानस्थानकस्य निजीकरणं, एम्. आर्. ओ. क्षेत्रस्य वृद्धिः, हिमाचलप्रदेशस्य हेलिपोर्ट्-विकासः इत्यादीनां कृते स्वीकृताः उपायाः विशदमाः कर्तुम् अवदत्।
पृष्टं तथा उत्तरम् - सुश्री कङ्गना रनौत् वर्येण पृष्टम्; नागरिकविमानयानमन्त्रालयेन उत्तरम् (मन्त्रिणः श्री किञ्जरापु राममोहन नायडू)।
सर्वकारः किं वदति?
- हब् अण्ड् स्पोक् इत्यस्य कार्याणि 25.06.2026 इत्यत्र आरब्धानि, यत्र वाराणसी-नगरं स्पोक्-रूपेण, देहली-नगरं हब्-रूपेण च आसीत्।
- नोयिडा-अन्ताराष्ट्रियविमानस्थानकं, नवी-मुम्बै-अन्ताराष्ट्रियविमानस्थानकं च द्वितीयविमानस्थानकरूपेण कार्यान्वितम्।
- उडान् इत्यस्य आरम्भात् आरभ्य 95 अप्राप्य/अप्राप्यविमानस्थानकानि (17 हेलिपोर्ट्, 2 जलविमानस्थानकानि च अन्तर्भवन्ति) संयोजयन्तः 679 आर्. सि. एस्. मार्गाः प्रचालिताः।
- राष्ट्रिय-मुद्रीकरण-पैप्लैन् इत्यस्य अन्तर्गतं 11 ए. ए. ऐ. विमानस्थानकानां पट्टार्थं'तत्वतः'अनुमोदनम् स्वीकृतम्।
- ग्रीन्फ़ील्ड् तथा ब्रौन्फ़ील्ड् विमानस्थानकप्रकल्पेषु एफ. डी. ऐ. इत्यस्य अनुमतिः अस्ति।
- कन्नूर्, दुर्गापुर, मोपा, नवी मुम्बै, भोगापुरम्, नोयिडा (जेवर) इत्येतेषु ग्रीन्फील्ड्-विमानस्थानकानां कृते'तत्वतः'अनुमोदनं दत्तम्।
- एम्. आर्. ओ. मार्गदर्शिकाः (2021) रायल्टी इत्येतानि निरस्तवन्तः, 15 वर्षेभ्यः पट्टा-विस्तारस्य अनुमतिं च दत्तवन्तः।
- पूर्ण-इन्पुट्-ट्याक्स्-क्रेडिट् इत्यनेन एम्. आर्. ओ. इत्यस्य उपरि जी. एस्. टी. 18 प्रतिशतात् 5 प्रतिशतं यावत् न्यूनीकृतम्।
- केन्द्रीय-आयव्ययिकस्य <ऐ. डि. 1> मध्ये विमान-घटकाणां कृते मूल-सीमाशुल्कं (बी. सी. डी.) निरुद्धम्।
- सफ्रान्-एर्क्राफ्ट्-एन्जिन्-सर्विसेस्-इण्डिया (एस्. ए. ई. एस्. ऐ.) संस्थायाः स्थापना हैदराबाद्-नगरे 1,300 कोटि-रूप्यकाणां प्रारम्भिक-निवेशेन अभवत्।
- उडान्-5.1 इत्यस्य अन्तर्गतं पञ्च हेलिपोर्ट्-चम्पावत्, मुन्सियारी, बागेश्वर (उत्तराखण्ड्), रेकोङ्ग् पियो, शिम्ला (हिमाचलप्रदेश्) च प्रचालिताः।
अपि च दस्तावेजे।
- अस्य उत्तरम् 2030 तमवर्षपर्यन्तं यात्रिकानां, मालवाहिनां च निर्वहणक्षमतायाः कृते विशिष्ट-संख्यात्मक-लक्ष्यान् न प्रददाति, तस्य स्थाने उन्नयनं विविध-कारकाणां उपरि अवलम्बिता निरन्तर-प्रक्रिया अस्ति इति निर्दिशति।
- अस्य उत्तरे लाहौल्-स्पीति अथवा किन्नौर् इत्येतेषु हेलिपोर्ट् इत्येतानि स्पष्टतया न उल्लेखिताः सन्ति, यत्र उडान् 5.1 इत्यस्य अन्तर्गतं हिमाचलप्रदेशस्य रेकोङ्ग्-पियो तथा शिम्ला (सञ्जोली) इत्येतानि एव सूचिताः सन्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम् · सन्दर्भः एल. एस. क्यू76 (सत्रं 8) · 23 जुलै 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।