संसदः। संसदः प्रश्नोत्तरम्
14 नगराणि वायु-प्रदूषण-मानकं 2025-26 मध्ये प्राप्तानि, बनाम 2017-18 मध्ये 6।
अस्मिन् प्रश्नेन पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयम् अवदत् यत् वायु-प्रदूषणस्य स्तरः मानकेभ्यः अधिकः अस्ति वा इति, एक्यूऐ-विवरणं प्रदातुं, प्रदूषणं नियन्त्रयितुं, वनानां पुनर्स्थापनार्थं, वायु-प्रदूषणस्य शमनार्थं च सर्वकारीय-उपायानां रूपरेखां निर्दिशतु वा इति।
अस्मिन् प्रश्नेन पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयः, वायु-प्रदूषणस्य स्तरः मानकेभ्यः अधिकः अस्ति वा इति वक्तुं, एक्यूऐ-विवरणं दातुं, प्रदूषणं नियन्त्रयितुं, वनानां पुनर्स्थापनार्थं, जलवायु-परिवर्तनस्य शमनार्थं च सर्वकारीय-उपायानां रूपरेखां दातुं च पृष्टः।
पृष्टं तथा उत्तरम् - श्रीमती जेनिबेन् नागाजी ठाकूर् वर्येण पृष्टम्; पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयेन उत्तरम् (मन्त्री श्री भूपेन्द्र यादव्)।
सर्वकारः किं वदति?
- 24 राज्येषु/केन्द्रशासितप्रदेशेषु 130 अप्राप्यनगराणां कृते राष्ट्रिय-स्वच्छ-वायु-कार्यक्रमः (एन्. सी. ए. पी.) आरब्धः।
- 130 नगराणां कृते 16, 423.56 कोटि-रूप्यकाणां प्रदर्शन-आधारित-प्रोत्साहन-अनुदानम् प्रकाशितम्।
- 108 नगरेषु 2017-18 इत्यस्य अपेक्षया 2025-26 इत्यस्मिन् पी. एम्. 10 इत्यस्य सांद्रता न्यूनीकृतः इति सूचितम्।
- वित्तवर्षे 14 नगराणि राष्ट्रिय-परिवेष्टित-वायु-गुणवत्ता-मानकं पूरयन्ति इति अवदत्, यत् 2017-18 मध्ये 6 नगराणां अपेक्षया आसीत्।
- दिल्ली-एन्. सि. आर्. कृते वायु-गुणवत्ता-व्यवस्थापन-आयोगः (सी. ए. क्यू. एम्.) स्थापितः, यः 101 वैधानिक-निर्देशान्, 17 परामर्शान् च प्रददात्।
- अत्यधिक-प्रदूषक-उद्योगानां 17 श्रेण्याः आन्लैन्-निरंतर-उत्सर्जन-निरीक्षण-प्रणालीः (ओ. सी. ई. एम्. एस्.) स्थापयितुं अनिवार्यम्।
- 'ऐ. डि. 1'तः'ऐ. डि. 2'पर्यन्तं 600 नगर-वाहनानां, 400 नगर-वाटिकानां च विकासाय'नगर-वन-योजना'इति योजना आरब्धा।
- हरित-भारत-अभियानस्य अन्तर्गतं 18 राज्यानां/केन्द्र-शासितप्रदेशानां कृते <ऐ. डि. 2> हेक्टर्-क्षेत्राणाम् उपरि वृक्षारोपणार्थं ₹1, <ऐ. डि. 1> कोटिः आकलितः।
- CAMPA इत्यस्य अन्तर्गतं गत पञ्चवर्षेषु प्रतिपूरक-वनीकरण-पुनरुत्पादन-कार्याणां कृते 6, 769.25 कोटि-रूप्यकाणि स्वीकृतानि।
- नव राष्ट्रिय-मिशन्स् इत्येतैः सह जलवायु-परिवर्तनस्य राष्ट्रिय-कार्य-योजना (एन्. ए. पि. सि. सि.) कार्यान्वितम्।
अपि च दस्तावेजे।
- अस्य उत्तरे प्रदूषणस्य स्तरः मानकेभ्यः उपरि अस्ति वा इति स्पष्टतया'हां'अथवा'ना'इति न वदति, परन्तु 14 नगराणि 2025-26 मध्ये 6 विरुद्धम् 2017-18 मध्ये मानकेभ्यः पूरिताः इति दत्तांशः प्रददाति।
- गतवर्षत्रयेभ्यः निवेदितानि विशिष्टानि एक्यूऐ-विवरणानि उत्तरस्य मुख्यग्रन्थे न तु अनुलग्गे (अनुलग्नाः I) प्रददस्यन्ते।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-प्रश्नानि उत्तरानि (लोकसभा, तारांकितम्)
शासनं प्रति प्रश्नम्-सन्दर्भः लोकसभायाः प्रश्न120 (सत्रं 8)-27 जुलै 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।