संसदः। भारतस्य संसदः
कीटनाशक-विधेयकं षण्मासस्य मध्ये केन्द्रीय-कीटनाशक-मण्डलम् अनिवार्यं करोति।
अस्य विधेयकस्य उद्देश्यं कीटनाशकानां सम्पूर्णं जीवनचक्रं विनियमितं, तेषां उत्पादनं, आयातं, विक्रयणं, निष्पादनं च, येन तानि सुरक्षितानि, प्रभावशीलानि च भवन्ति इति सुनिश्चितं करणीयम् अस्ति।
जैविक-कीटनाशकानां, पारम्परिक-ज्ञानस्य आधारेण च प्रोत्साहनं कुर्वन् मानव-स्वास्थ्यस्य, पशूनां, पर्यावरणस्य च अपायान् न्यूनीकर्तुं प्रयतते।
कः चिन्तितः अस्ति? एतत् विधेयकं व्यक्तिषु, कम्पनीषु, सङ्घेषु, कीटनाशकानां उत्पादनस्य, आयातस्य, प्याकेजिङ्ग् इत्यस्य, लेबलिङ्ग् इत्यस्य, मूल्यनिर्धारणस्य, भण्डारणस्य, विज्ञापनस्य, विक्रयस्य, परिवहनस्य, वितरणस्य, उपयोगस्य वा निष्पादनस्य च कृते प्रयुज्यते। एतत् कीटनाशकानां, कीट-नियन्त्रण-प्रचालकानाम्, प्रवर्तन-विनियमनस्य च कृते उत्तरदायीानां केन्द्र-राज्य-सर्वकाराणां कृते अपि बाधते।
विधेयकं किं करोति?
- कीटनाशक-विनियमनस्य निरीक्षणार्थं केन्द्रीय-कीटनाशक-मण्डलस्य, पञ्जीकरण-समित्याः च गठनम्।
- केन्द्रीय-कीटनाशक-मंडले कीटनाशकानां अनिवार्य-पञ्जीकरणम्, अनंतिम-प्रमाणपत्रानां प्रावधानैः, पञ्जीकरणानां समीक्षा/निरस्तीकरणैः च सह।
- कीटनाशकसम्बद्धानां क्रियाकलापानां कृते अनुज्ञापत्र-अधिकारिणः अनुज्ञापत्रं प्राप्तुं आवश्यकता।
- विश्लेषणार्थं केन्द्रीय-कीटनाशक-प्रयोगशालायाः, कीटनाशक-परीक्षण-प्रयोगशालायाः च स्थापना।
- विधिं प्रवर्तयितुं विशिष्टाधिकारयुक्तानां कीटनाशक-विश्लेषकाणां, कीटनाशक-निरीक्षकानां च नियुक्तिः।
- सार्वजनिक-हितार्थं कीटनाशकान् निषेधयितुं वा निषेधयितुं वा, कीटनाशकानां विषये राज्य-स्तरस्य दत्तांश-संग्रहस्य अनुरक्षणार्थं च व्यवस्थाः।
- अवरोधः, पञ्जीकरणस्य/अनुज्ञापत्रस्य शर्तानां उल्लङ्घनं, अपंजीकृतानां वा असत्यानां वा कीटनाशकानां व्यवहारः, आघातं वा मृत्युः च इत्यादीनां अपराधानां दण्डः।
- विद्यमान-पञ्जीकरणानां अनुज्ञापत्राणां च संरक्षण-खण्डैः सह कीटनाशक-अधिनियमः, 1968 इत्यस्य निरसनम्।
अपि च दस्तावेजे।
- विधेयकं जन-हितार्थं सङ्घस्य कृते कीटनाशक-उद्योगस्य विनियमनस्य नियन्त्रणं स्वीकर्तुं समीचीनम् इति घोषयति।
- एतत् विशिष्टान् आपराधिकान् अपराधान् दण्डान् च जनयति, यथा निगमित-संस्थानां, तदनन्तरं कृतानां अपराधानां च।
- तत् उपभोक्ता-संरक्षण-अधिनियमः, 1986 इत्यस्य अन्तर्गतं प्रासङ्गिकक्षेत्रेषु परिहारस्य व्यवस्था करोति।
- अधिनियमस्य आरम्भस्य षण्मासस्य अन्तरे केन्द्रीय-कीटनाशक-मण्डलस्य निर्माणं कर्तुम् केन्द्र-सर्वकारस्य आदेशः अस्ति।
अधुना एतत् विधेयकं कुत्र अस्ति? परिचयितः।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-विधेयकाः (लोकसभा तथा राज्यसभा)
विधेयक/विधि · सन्दर्भः XXII · 23 मार्च 2020
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।