संसदः। भारतस्य संसदः
संविधान-विधेयके लोकसभायाः राज्यविधानसभायाः च निर्वाचनं एकयोगे कर्तुं नूतनं अनुच्छेदं 82-ए सम्मिलितम् अस्ति।
एतत् विधेयकं संविधानस्य संशोधनं कृत्वा जनसभायाः (लोकसभा) सर्वानां राज्यविधानसभानां च सामान्यनिर्वाचनानि एकवारं कर्तुं आदेशयति।
अस्य उद्देश्यं निर्वाचनस्य आवर्तनं, तत्सम्बद्धाः प्रशासनिकभारः च न्यूनीकर्तुं एतेषां संस्थानां पञ्चवर्षीय-कार्यकालस्य समन्वयं करणीयम् अस्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? भारतस्य राष्ट्रपतिः, भारतस्य निर्वाचन-आयोगः, लोक-सभा (लोकसभा), सर्वाः राज्य-विधानसभाः च।
विधेयकं किं करोति?
- संविधाने नूतनं अनुच्छेदं 82ए योजयति येन एकयोगे निर्वाचनं कर्तुं शक्यते।
- राष्ट्रपतिः सामान्य-निर्वाचनस्य अनन्तरं लोकसभायाः प्रथम-बैठकस्य दिनाङ्कस्य विषये अधिसूचना जारी करोति, या'नियत-दिनाङ्कः'इति निर्दिष्टः अस्ति।
- नियतदिनाङ्कस्य अनन्तरं गठितानां सर्वानां विधानसभानां कार्यकालः समाप्तः भवति यदा लोकसभायाः कार्यकालः समाप्तः भवति।
- निर्वाचन-आयोगः लोकसभायाः पूर्ण-कार्यकालस्य समाप्तेः पूर्वं लोकसभायाः सर्वविधानसभानां च सामान्य-निर्वाचनं एकयोगे कर्तुम् अर्हति।
- यदि निर्वाचन-आयोगः निर्धारयति यत् एकस्मिन् विशिष्टस्य विधानसभायाः निर्वाचनं एकसमये कर्तुं न शक्यते, तर्हि सः राष्ट्रपतेः कृते अनुशंसां कर्तुं शक्नोति यत् ते निर्वाचनानि पश्चात् सम्पाद्यन्ते इति।
- लोकसभायाः'पूर्ण-अवधिः'इति तस्य प्रथम-सभायाः पञ्चवर्षम् इति परिभाषितुं अनुच्छेदः 83 संशोधयति, तथा च पूर्व-सदनस्य'अनिर्दिष्ट-अवधिः'एव पूर्व-सदनस्य विघटनस्य अनन्तरं गठितं नूतन-सदनं प्रयुज्यते इति स्थापयति।
- राज्यविधानसभासु समानानि'पूर्ण-अवधिः','अनिर्दिष्ट-अवधिः'च नियमान् उपयोक्तुं अनुच्छेदः 172 संशोधयति।
- संविधानस्य अनुच्छेदः 327 इत्यस्य संशोधनेन निर्वाचनसम्बद्धानि उपविधानानि कर्तुम् संसदस्य अधिकारस्य अन्तः'एकयोगे निर्वाचनस्य सञ्चालनम्'इति स्पष्टतया अन्तर्भवति।
अपि च दस्तावेजे।
- एतत् संविधान-संशोधन-विधेयकम् अस्ति।
- पूर्वराष्ट्रपतिः श्री रामनाथकोविन्दस्य अध्यक्षते उच्चस्तरीये समित्याः अनुशंसान् सर्वकारः स्वीकृतवान् इति विधेयके अवदत्।
- विधेयकं उल्लिखति यत् अन्तिमवारं 1967 तमे वर्षे एकयोगे निर्वाचनं जातम्, 1968 तमे वर्षे 1969 तमे वर्षे च अकालिक-विघटनैः चक्रं बाधितम् आसीत् इति।
अधुना एतत् विधेयकं कुत्र अस्ति? परिचयितः।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-विधेयकाः (लोकसभा तथा राज्यसभा)
विधेयक/विधि · सन्दर्भः 275 · 17 डिसेम्बर् 2024
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।