संसदः। भारतस्य संसदः
विनियोग-विधेयकं सर्वकारीयसेवानां, संवैधानिक-निकायानां च कृते बृहत्-निधिं प्राधिकृतं करोति।
एतत् विधेयकं वित्तीयवर्षस्य <ऐ. डि. 1> कृते विविधसर्वकारीयसेवानां प्रयोजनानां च व्ययान् पूरयितुं भारतस्य सञ्चितनिधिद्वारा विशिष्टाः राशिः दातुं प्राधिकृतं करोति।
कः चिन्तितः अस्ति? विधेयकं भारतसर्वकारस्य कृते प्रयुज्यते, विशेषतः अनुसूच्यां सूचीबद्धानां मन्त्रालयानां, विभागानां, संवैधानिक-निकायानां च व्ययानां प्राधिकृतं करोति (यथा, रक्षामन्त्रालयस्य, रेल्मन्त्रालयस्य, भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयस्य)।
विधेयकं किं करोति?
- भारतस्य सञ्चितनिधिद्वारा 15,47, 795.908 कोटि-रूप्यकाणां (प्रायः 154.78 लक्ष-कोटि-रूप्यकाणां) अधिकं धनं दातुं प्राधिकृतं करोति।
- एताः निधयः वित्तीयवर्षे 2025-26 शुल्कस्य शोधनार्थं सन्ति इति निर्दिष्टं करोति।
- 'वोटेड्'सेवाः (मन्त्रालयाः/विभागाः) तथा'चार्ज्ड्'सेवाः (यथा व्याजं प्रतिदानम्, ऋणस्य प्रतिदानम्, निवृत्तिवेतनम्, राष्ट्रपतिः/संसदः वेतनं च) इत्येतयोः कृते विशिष्टाः राशिः अनुसूच्यां समाविष्टाः सन्ति।
- 2021 तमस्य वर्षस्य सेप्टेम्बर्-मासस्य 6 दिनाङ्कात् पूर्वम् विद्यमानस्य संरचनायाः आधारेण, अनुसूच्यां मन्त्रालयानां विभागानां वा उल्लेखान् समये समये यथा गठितानि उपयुक्तानि निकायानि इति निर्धारणीयाः इति स्पष्टयति।
अपि च दस्तावेजे।
- अधिकृतं कुलं राशिः रु. 15,47, 795.908 कोटि अस्ति।
- अस्मिन् विधेयके'शुल्कयुक्तः'व्ययः अन्तर्भवति यस्याः कृते संसदेन वार्षिक-मतदानस्य आवश्यकता नास्ति, यथा व्याजं (13,52, 307.47 कोटिः), ऋणस्य पुनर्भुक्तिः (90,38, 648.16 कोटिः) च।
- अस्मिन् भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयस्य, सङ्घ-लोक-सेवा-आयोगस्य, राष्ट्रपतेः कर्मचारीवर्गस्य इत्यादीनां संवैधानिक-संस्थानां व्ययः अन्तर्भवन्ति।
अधुना एतत् विधेयकं कुत्र अस्ति? विधिः अभवत् (अधिनियमः)
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि न दृढीकृतानि। अस्माकं स्वयंचालित-परीक्षणं पत्रं मध्ये अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकं संख्या न अन्वेष्टुम् अशक्नोत्। अङ्कान् सावधानतया पश्यन्तु, मूलम् अपि पश्यन्तु।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अयं दस्तावेजः अस्माकं अभिलेखे अस्ति, परन्तु अस्माकं प्रथमपृष्ठेषु न दर्शितः-सारांशस्य संख्या अभिलेखे न प्राप्ता।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-विधेयकाः (लोकसभा तथा राज्यसभा)
विधेयक/विधि · सन्दर्भः 36·21 मार्च 2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।