संसदः। भारतस्य संसदः
विधेयके 5 वर्षेषु अपराधेषु 30 दिनानि यावत् बन्धितेषु केन्द्र-शासित-प्रदेश-मन्त्रिणः निष्कासनम् आवश्यकम् अस्ति।
अयं विधेयकः केन्द्र-शासित-प्रदेश-शासन-अधिनियमः, 1963 इत्यस्य संशोधनं करोति, येन गम्भीर-आपराधिक-अपराधानां कृते बन्धितः, अभिरक्षायां बद्धः मुख्यमन्त्री अथवा मन्त्रिणः निष्कासनम् आवश्यकं भवति।
निर्वाचितप्रतिनिधयः आचरणस्य उच्चमानान् निर्वोढुं, गम्भीर-आरोपान् सम्मुखीकर्तुं सुशासनं न बाधयन्ति इति सुनिश्चितं कर्तुं अस्य उद्देश्यं वर्तते।
कः चिन्तितः अस्ति? भारतस्य केन्द्रशासितप्रदेशानां मुख्यमन्त्रिणः, मन्त्रिणः च।
विधेयकं किं करोति?
- 5 वर्षात् अधिकेन वा कारावासेन दण्डनीयस्य अपराधस्य कृते मन्त्रिणः निरन्तरं 30 दिनानि यावत् बन्धितः, निरोधितः च भवति, 31 दिनाङ्कपर्यन्तं मुख्यमन्त्रिणः उपदेशेन राष्ट्रपतिना पदात् निष्कासितः भवेत्।
- यदि मुख्यमन्त्रिणः 31 दिनाङ्कपर्यन्तं निष्कासनस्य उपदेशः न ददति तर्हि मन्त्रिणः स्वयमेव मन्त्रिणः भवितुं न शक्नोति।
- एतादृशे अपराधेण निरन्तरं 30 दिनानि यावत् बन्धितः मुख्यमन्त्री 31 दिनाङ्कपर्यन्तं त्यागपत्रं दातुम् अर्हति।
- यदि मुख्यमन्त्री 31 दिनाङ्कपर्यन्तं राजिनामा न करोति तर्हि ते स्वयमेव मुख्यमन्त्रीः न भवन्ति।
- पदस्य निष्कासनं वा समाप्तिः वा व्यक्तिः अभिरक्षात् मुक्तेः अनन्तरं मन्त्रीरूपेण वा मुख्यमन्त्रीरूपेण वा पुनः नियुक्तः न भवति।
अपि च दस्तावेजे।
- एतत् विधेयकम् केन्द्र-शासित-प्रदेश-शासन-अधिनियमः 1963 इत्यस्य संशोधनम् अस्ति।
- दि स्टेट्मेण्ट् आफ़् आब्जेक्ट्स् अण्ड् रीज़न्स् इतीदं सूचयति यत् 1963 तमे वर्षे अधिनियमे, गम्भीर-अपराध-आरोपेभ्यः बन्धिते मुख्यमन्त्रिणः अथवा मन्त्रिणः निष्कासनस्य पूर्वम् किमपि उपबन्धः नासीत्।
अधुना एतत् विधेयकं कुत्र अस्ति? परिचयितः।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-विधेयकाः (लोकसभा तथा राज्यसभा)
विधेयक/विधि · सन्दर्भः 113 · 20 अगस्त 2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।