संसदः। भारतस्य संसदः
विधेयकः 1970 अधिनियमस्य निरसनं करोति, ए. ई. आर्. बि. तथा नूतनं परमाणु-अपराधं च निर्माति।
अस्य विधेयकस्य उद्देश्यं भारतस्य ऊर्जा-आवश्यकतां पूरयितुं, प्रौद्योगिकीय-विकासं च समर्थयितुं विद्युत्-उत्पादनं, स्वास्थ्यसेवा, कृषिः, अनुसंधानं च कर्तुं परमाणु-ऊर्जायाः विकासस्य उपयोगस्य च प्रोत्साहनं करणीयम् अस्ति।
परमाणु-ऊर्जायाः, अयानीकरण-विकिरणस्य च सुरक्षितं सुरक्षितं च उपयोगं सुनिश्चितुं एतत् विनियामक-संरचना स्थापयति।
कः चिन्तितः अस्ति? परमाणु-ऊर्जायाः उत्पादनं वा उपयोगं वा, रेडियोधर्मी-पदार्थानां प्रबन्धनम्, स्रोत-पदार्थानां खननं, परमाणु-स्थापनानां प्रचालनम् इत्यादिषु सम्बद्धानां व्यक्तिभ्यः, कम्पनीभ्यः, सर्वकारीय-विभागानां च कृते एतत् विधेयकम् प्रयुज्यते। एतत् परमाणु-ऊर्जा-विनियामक-मण्डलम्, केन्द्र-सर्वकारः (परमाणु-ऊर्जा-विभागः), अनुज्ञापत्रं वा सुरक्षा-प्राधिकरणं वा अपेक्षमाणानां व्यक्तिभ्यः वा संस्थानां वा अपि प्रभावं करोति।
विधेयकं किं करोति?
- परमाणु-क्रियाकलापानां कृते अनुज्ञापत्राणि, सुरक्षा-प्राधिकरणानि च प्रदातुं परमाणु-ऊर्जा-विनियामक-मण्डलस्य (ए. ई. आर्. बी.) स्थापना करोति।
- परमाणु-स्थापनानां प्रचालकेभ्यः कर्तव्यानि दायित्वानि च निर्वचयति, यथा अनिवार्य-आश्वस्तिः अथवा वित्तीय-प्रतिभूतिः।
- परमाणु-क्षतेः परिहार-दावानां निर्णयार्थं परमाणु-क्षति-दावा-आयोगः निर्माति।
- परमाणु-ऊर्जा-निवारण-परामर्श-परिषदः स्थापयति, अपि च विद्युत्-अपीलीय-न्यायाधिकरणस्य अपील्-कृते उपयोगं करोति।
- केन्द्रसर्वकारस्य निरीक्षणस्य, अन्वेषणस्य, अन्वेषणस्य, अभिग्रहणस्य, आपत्कालीन-उपायानां च अधिकारान् प्रददाति।
- संस्थानां सर्वकारीयविभागानां च अपराधैः सह परमाणु-क्रियाकलापसम्बद्धानां अपराधानां दण्डान् दण्डान् च निर्दिष्टं करोति।
- अनुसंधानं, विकासं, नवान्वेषण-कार्याणि च कतिपय-अनुज्ञापत्र-आवश्यकताभिः मुक्तानि भवन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- एतत् विधेयकं विद्यमानानां विधिनां निरस्तीकरणं संशोधनं च करोति, विशेषतः 1970 तमस्य वर्षस्य अधिनियम-सङ्ख्या 39 इत्यस्य संशोधनस्य उल्लेखं करोति।
- अनेन विशिष्टाः अपराधाः, उल्लंघनेन दण्डाः च भवन्ति।
- एषः परमाणु-ऊर्जा-विनियामक-मण्डलम्, परमाणु-क्षति-दावा-आयोगः, परमाणु-ऊर्जा-निवारण-परामर्श-परिषद् इत्यादीनां नूतन-संस्थानां स्थापना करोति।
- अन्येषु विधिषु अस्य प्रमुखः प्रभावः अस्ति इति विधेयकं कथयति।
अधुना एतत् विधेयकं कुत्र अस्ति? विधिः अभवत् (अधिनियमः)
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-विधेयकाः (लोकसभा तथा राज्यसभा)
विधेयक/विधि · सन्दर्भः 196 · 17 डिसेम्बर् 2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।