संसदः। भारतस्य संसदः
विधेयकेन धारा 104 इत्यस्य प्रवर्तनेन त्रयः श्रमविधिः निरसितानि इति स्पष्टीकृतम्।
एतत् विधेयकं औद्योगिक-सम्बन्ध-संहितां, 2020 संशोधयति, येन स्पष्टं भवति यत् त्रयः पुरातनाः श्रम-विधयः निरसितः, संहितायाः स्वप्रबन्धैः स्वयमेव अभवत्, न तु कार्यकारी-कार्येन।
एतानि पुरातनाः विधिः कथं निरसितानि इति विषये भविष्ये भ्रमं वा विधिसम्बन्धि-जटिलतां वा निवारयितुं अस्य उद्देश्यं वर्तते।
कः चिन्तितः अस्ति? अयं विधेयकः श्रमिकसङ्घानां, औद्योगिक-रोजगारस्य, औद्योगिक-विवादानां च शासनस्य विधि-संरचनां प्रभावयति। निरस्त-श्रमिकसङ्घ-अधिनियमः, 1926, औद्योगिक-रोजगार-(स्थायी-आदेशः) अधिनियमः, 1946, औद्योगिक-विवाद-अधिनियमः, 1947 इत्येतयोः अन्तर्गतं कार्यं कुर्वतां संस्थानां व्यक्तिभ्यः च एतत् प्रयुज्यते।
विधेयकं किं करोति?
- औद्योगिक-सम्बन्ध-संहिता, 2020 इत्यस्य धारा 104 (1) इत्यस्य प्रतिस्थापनम्।
- ट्रेड्-यूनियन्स्-अधिनियमः, 1926; औद्योगिक-रोजगार-(स्थायी-आदेशः) अधिनियमः, 1946; तथा औद्योगिक-विवाद-अधिनियमः, 1947 च संहितायाः धारा 1 (3) इत्यस्य अन्तर्गतं अधिसूचने नियुक्तदिनाङ्के निरसितानि सन्ति इति कथ्यते।
- 2025 तमे वर्षे नवेम्बर्-मासस्य 21 दिनाङ्कात् अमलीकरणम् अभवत् इति मन्यते।
अपि च दस्तावेजे।
- एतत् विधेयकं विद्यमान-संहितायाः (2020 अधिनियमः 35) स्पष्टीकरण-संशोधनम् अस्ति।
- वस्तूनां कारणानां च विवरणं सूचयति यत् संहितायाः धारा 104 इत्यस्य प्रचालनेन पूर्वमेव निरसनम् अभवत्, तथा च कार्यपालिका निरसनस्य अधिकारं प्रत्यायोजितवती इति भ्रमान् निवारयितुं एतत् संशोधनम् अस्ति।
- वित्तीय-ज्ञापनपत्रे कथ्यते यत् अस्मिन् विधेयके भारतस्य सञ्चित-कोषात् किमपि व्ययं न भवेत् इति।
अधुना एतत् विधेयकं कुत्र अस्ति? विधिः अभवत् (अधिनियमः)
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य संसदः-विधेयकाः (लोकसभा तथा राज्यसभा)
विधेयक/विधि · सन्दर्भः 33 · 12 फरवरी 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।