ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ସିକିମ ବ୍ଯ଼ତୀତ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଗ୍ରାମ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ପାଳିକା ବିଲ୍ ଲାଗୁ ହୋଇଛି।

ଏହି ବିଲ୍ରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଗ୍ରାମ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ (ଗ୍ରାମ ଅଦାଲତ) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ସାମାଜିକ, ଆର୍ଥିକ କିମ୍ବା ଅନ୍ଯ଼ାନ୍ଯ଼ ଅକ୍ଷମତା କାରଣରୁ କୌଣସି ନାଗରିକଙ୍କୁ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଯେପରି ବଞ୍ଚିତ ନହୁଏ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ଼।

ଏହି ବିଲ୍ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ (ବିଶେଷ କରି ମଧ୍ଯ଼ବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରରେ ପଞ୍ଚାଯ଼ତ କିମ୍ବା ସଂଲଗ୍ନ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାଯ଼ତ ସମୂହ ମଧ୍ଯ଼ରେ) ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଦେୱାନୀ କିମ୍ବା ଅପରାଧିକ ବିବାଦର ପକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି। ଏହି ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହା ରାଜ୍ଯ଼ ସରକାର, ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ଯ଼ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ଼। ଏଥିରେ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ସିକିମ ଏବଂ ଆସାମ, ମେଘାଳଯ଼, ତ୍ରିପୁରା ଏବଂ ମିଜୋରାମର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି।

• ମଧ୍ଯ଼ବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରରେ କିମ୍ବା ସଂଲଗ୍ନ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାଯ଼ତ ସମୂହରେ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ପଞ୍ଚାଯ଼ତ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରି ରାଜ୍ଯ଼ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାମ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ପାଳିକା ପ୍ରତିଷ୍ଠା।
• ଜଣେ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ଧିକାରୀ (ପୀଠାସୀନ ଅଧିକାରୀ) ଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି, ଯିଏ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି, ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସହିତ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀର ନ୍ଯ଼ାଯ଼ିକ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ଯ଼ ହେବା ଆବଶ୍ଯ଼କ।
• ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଦେୱାନୀ ମାମଲା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସୀମା ସହିତ ଆଇନର ଅନୁସୂଚୀରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଉଭଯ଼ ଦେୱାନୀ ଏବଂ ଅପରାଧିକ ମାମଲାର ବିଚାର କରିବାର କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର।
• ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭ୍ରାମ୍ଯ଼ମାଣ ଅଦାଲତ ଆଯ଼ୋଜନ କରିବା ଏବଂ ପକ୍ଷମାନେ ରହୁଥିବା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ଯ଼ାନୁଷ୍ଠାନର କାରଣ ଉପୁଜିଥିବା ନିକଟସ୍ଥ ଗ୍ରାମରେ କାର୍ଯ୍ଯ଼ାନୁଷ୍ଠାନ ପରିଚାଳନା କରିବାର ଆବଶ୍ଯ଼କତା।
• ଅପରାଧିକ ମାମଲାରେ ପିଟିସନ୍ ଦର କଷାକଷି ଏବଂ ନାଗରିକ ବିବାଦରେ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ସମାଧାନ ପାଇଁ ବାଧ୍ଯ଼ତାମୂଳକ ପ୍ରଯ଼ାସ ପାଇଁ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା।
• ଗ୍ରାମ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତିରୁ ଅପିଲ ଜିଲ୍ଲା ଅଦାଲତରେ (ଅପରାଧିକ ପାଇଁ) କିମ୍ବା ଅଧିବେଶନ ଅଦାଲତରେ (ଦେୱାନୀ ପାଇଁ) ରହିଥାଏ।
• କାର୍ଯ୍ଯ଼ାନୁଷ୍ଠାନ ରାଜ୍ଯ଼ର ସରକାରୀ ଭାଷାରେ ହେବା ଆବଶ୍ଯ଼କ।

ଏ. ଆଇ. ଦ୍ୱାରା ଡକ୍ଯ଼ୁମେଣ୍ଟରୁ ଲେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନରେ ମୂଳଟି ପ୍ରାମାଣିକ ଅଟେ।

ମୂଳ ଦସ୍ତାବିଜ