ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାଃ ଖଣିଜ ଟିକସ, ସଂଘୀଯ଼ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା ଏବଂ ଏମ୍. ଏମ୍. ଡି. ଆର୍. (ସଂଶୋଧନ) ଅଧିନିଯ଼ମ 2026

ଏହା ହେଉଛି ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ର ଏକ ରାଯ଼ (2024 ଆଇ. ଏନ୍. ଏସ୍. ସି. 554) ଯାହା ଖଣିଜ ଅଧିକାରର ଟିକସ ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ଯ଼ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ଯ଼ରେ ବୈଧାନିକ କ୍ଷମତାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବଣ୍ଟନ ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ ଏକ ପିଟିଲର ସମାଧାନ କରିଥାଏ। ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥାଏ ଯେ ରଯ଼ାଲ୍ଟି ଏକ ଟିକସ କି ନୁହେଁ ଏବଂ ଖଣିଜ-ବାହକ ଜମି ଉପରେ ରାଜ୍ଯ଼ ଟିକସଗୁଡ଼ିକର ବୈଧତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥାଏ, ଯାହା ଖଣି ନିଯ଼ମାବଳୀ ଏବଂ ରାଜ୍ଯ଼ ଆର୍ଥିକ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।

ଏହି ରାଯ଼ ଖଣିଜ କ୍ଷେତ୍ର ବିକାଶ ପ୍ରାଧିକରଣ, ଭାରତୀଯ଼ ଇସ୍ପାତ ପ୍ରାଧିକରଣ, ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ଯ଼ ସରକାର (ବିହାର, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସମେତ), ଭାରତ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଖଣି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ଯ଼ ଟିକସ ଏବଂ ସେସ୍କୁ ଚ୍ଯ଼ାଲେଞ୍ଜ କରିବା ସହ ଜଡ଼ିତ।

• ଏହି ମାମଲା ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଉପରେ ଟିକସ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତାଲିକା-2 (ରାଜ୍ଯ଼ ତାଲିକା) ର ମୁଖ୍ଯ଼ ବୈଧାନିକ ଏଣ୍ଟ୍ରି-50କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରେ, ଯାହା ତାଲିକା-1 (କେନ୍ଦ୍ର ତାଲିକା) ର ଏଣ୍ଟ୍ରି-54 ଅଧୀନରେ ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିବା ସୀମାବଦ୍ଧତାର ବଶବର୍ତ୍ତୀ।
• କୋର୍ଟ ଖଣି ଏବଂ ଖଣିଜ (ବିକାଶ ଏବଂ ନିଯ଼ନ୍ତ୍ରଣ) ଅଧିନିଯ଼ମ, 1957 (ଏମ୍. ଏମ୍. ଡି. ଆର୍. ଅଧିନିଯ଼ମ) ର ସମୀକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ଧାରା 9, ଯାହା ଖଣି ପଟ୍ଟାଧାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଯ଼ାଲ୍ଟି ଦେଯ଼କୁ ବାଧ୍ଯ଼ତାମୂଳକ କରେ |
• ଏହି ରାଯ଼ ଇଣ୍ଡିଆ ସିମେଣ୍ଟ ଲିମିଟେଡ୍ ବନାମ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ରାଜ୍ଯ଼ (1990) ରେ ସାତ-ବିଚାରପତି ବେଞ୍ଚ ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ରଯ଼ାଲ୍ଟି ଏକ ଟିକସ ବୋଲି ରାଯ଼ ଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜ୍ଯ଼ ବନାମ କେସୋରାମ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ଲିମିଟେଡ୍ (2004) ରେ ସମ୍ବିଧାନ ବେଞ୍ଚ ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ରଯ଼ାଲ୍ଟି ଏକ ଟିକସ ନୁହେଁ ବୋଲି ରାଯ଼ ଦେଇଥିଲା, ମଧ୍ଯ଼ରେ ବିବାଦକୁ ଯାଞ୍ଚ କରେ |
• କୋର୍ଟ ଦ୍ୱିତୀଯ଼ ତାଲିକାର ପ୍ରବେଶିକା 49 ଅନୁଯାଯ଼ୀ ଖଣିଜ-ବହନକାରୀ ଜମି ଉପରେ ରାଜ୍ଯ଼ ଶୁଳ୍କର ବୈଧତା ବିଶ୍ଳେଷଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜ୍ଯ଼ମାନେ ଟିକସ ପରିମାପ ଭାବରେ ଖଣିଜ ମୂଲ୍ଯ଼ କିମ୍ବା ରଯ଼ାଲ୍ଟି ବ୍ଯ଼ବହାର କରନ୍ତି |
• ଏହି ରାଯ଼'ଖଣିଗୁଡ଼ିକର ନିଯ଼ନ୍ତ୍ରଣ'(ଏଣ୍ଟ୍ରି 23 ତାଲିକା-2) ଏବଂ'ଖଣିଜ ବିକାଶ'(ଏଣ୍ଟ୍ରି 54 ତାଲିକା-1) ମଧ୍ଯ଼ରେ ଆନ୍ତଃସମ୍ପର୍କ ସହିତ'ଜମି ଏବଂ କୋଠା ଉପରେ ଟିକସ'(ଏଣ୍ଟ୍ରି 49 ତାଲିକା-2) ର ପରିସରକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରେ।

ଏ. ଆଇ. ଦ୍ୱାରା ଡକ୍ଯ଼ୁମେଣ୍ଟରୁ ଲେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନରେ ମୂଳଟି ପ୍ରାମାଣିକ ଅଟେ।

ମୂଳ ଦସ୍ତାବିଜ