ରାଜସ୍ଥାନର ନଦୀଗୁଡ଼ିକରେ ବେଆଇନ ବଜ୍ରା ଖଣିର ଏସ୍. ଆଇ. ଟି. ତଦନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ

କାହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତିଃ ଆବେଦନକାରୀଃ ଯୋଧପୁର ପ୍ରଦୂଷଣ ନିଯ଼ନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଏବଂ ଅନ୍ଯ଼ାନ୍ଯ଼); ଉତ୍ତରଦାତାଃ ରାଜସ୍ଥାନ ରାଜ୍ଯ଼; ଖଣ୍ଡପୀଠଃ ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଠ୍ଯ଼ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇନାହିଁ।

କ "ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ କୋର୍ଟ

• ନର୍ଦ୍ଦମା ପ୍ରବାହ ଆକଳନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା ସୀମା ଆଧାରରେ ନଦୀ କରିଡର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀଯ଼ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ଓଭର୍ସାଇଟ୍ କମିଟିର ସୁପାରିଶକୁ କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
• ନଦୀ ସୀମାର 500 ମିଟର ମଧ୍ଯ଼ରେ ରେଡ୍-କ୍ଯ଼ାଟେଗରୀ ଶିଳ୍ପକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରିବା ଏବଂ 100 ମିଟର ସୁରକ୍ଷା ଜୋନ୍ ବଜାଯ଼ ରଖିବା ପାଇଁ କମିଟିର ସୁପାରିଶକୁ କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
• ସଙ୍ଗଠିତ ବେଆଇନ ଖନନ ଏବଂ ସରକାରୀ ସହଯୋଗରେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଦଳ (ଏସ୍. ଆଇ. ଟି.) ପାଇଁ କମିଟିର ସୁପାରିଶକୁ କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
• ହାଇ ଫ୍ଲାଡ୍ ଲାଇନ୍ ଏବଂ ବଫର୍ ଜୋନ୍ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ନୂତନ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେବାରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବ ବୋଲି କୋର୍ଟ ରାଜ୍ଯ଼ର ନିବେଦନକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
• ଅନୁମୋଦନ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସହାଯ଼ତା ପାଇଁ ରାଜ୍ଯ଼ ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ 4 ଏମଏଲଡି ଜିରୋ ଲିକ୍ୱିଡ୍ ଡିସଚାର୍ଜ (ଜେଡଏଲଡି) ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିବାକୁ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧକୁ କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
• ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ 2026 ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ 26 ତାରିଖରେ (ପାଠ୍ଯ଼ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ପୂର୍ବ ଆଦେଶ ଅନୁଯାଯ଼ୀ) ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଦସ୍ତାବିଜରେ ମଧ୍ଯ଼

• କମିଟି ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ ଜଳ ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ନର୍ଦ୍ଦମା ପ୍ରବାହ ଆଧାରରେ ନଦୀର ଓସାର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ପୂର୍ବ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଭୁଲ ବୁଝାଇଛନ୍ତି, ଯାହା କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇନଥିଲେ।
• କମିଟି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲା ଯେ ବର୍ଜ୍ଯ଼ଜଳ ପ୍ରବାହ ସହିତ ମେଳ ଖାଇବା ପାଇଁ ନଦୀର ଓସାରକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନଦୀକୁ ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଚ୍ଯ଼ାନେଲକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ହ୍ରାସ ପାଇବ, ଯାହା ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ଼କୁ ପରାସ୍ତ କରିବ |
• ରାଜସ୍ଥାନ ରାଜ୍ଯ଼ ଦାଖଲ କରିଥିଲା ଯେ ସ୍ୱେରେଜ୍ ପ୍ରବାହ ଆଧାରରେ ନଦୀର ଓସାର ପୁନଃ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାର ଅଭ୍ଯ଼ାସ ଭୁଲ ଧାରଣା ଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ ବଜାଯ଼ ରଖାଯାଇପାରିଲା ନାହିଁ।
• ଆବେଦନକାରୀ ଯୋଧପୁରରେ ଏକ 4 ଏମଏଲଡି ଜେଡଏଲଡି ସୁବିଧା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ କମିଟି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ସମଯ଼ସୀମା ମଧ୍ଯ଼ରେ କଠୋର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ଯ଼କାରୀ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା।