ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ 2025-26

ଏହି ଦସ୍ତାବିଜଟି ସଂସଦରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ'2025-26'ର ସାରାଂଶ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ଭାରତର ଅର୍ଥବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା, ସରକାରୀ ଅର୍ଥବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା ଏବଂ କୃଷି, ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ସେବା ଭଳି ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରର ଆକଳନ କରିଥାଏ। ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ନିଯୁକ୍ତି ଧାରା ଏବଂ ନୀତିଗତ ପ୍ରାଥମିକତା ଉପରେ ସରକାରଙ୍କ ମୂଲ୍ଯ଼ାଙ୍କନକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରିଥାଏ।

ଏହି ଦସ୍ତାବିଜଟି ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳଯ଼ (ବିଶେଷ କରି ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ) ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତା, ପରିବାର, ବ୍ଯ଼ବସାଯ଼, କୃଷକ, ଗିଗ୍ ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ରାଜ୍ଯ଼ ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ, କାରଣ ଏହା ବୃହତ ଅର୍ଥନୈତିକ ସୂଚକ, ଆର୍ଥିକ ନୀତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ଏବଂ ନିବେଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ର-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆହ୍ୱାନର ବିବରଣୀ ଦେଇଥାଏ।

• 'ଆଇ. ଡି. 1'ପାଇଁ ଜି. ଡି. ପି. ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର 6.8% ରୁ 7.2% ରହିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ'ଆଇ. ଡି. 2'ର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର 7.4% ରହିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମୁଖ୍ଯ଼ତଃ ଘରୋଇ ଚାହିଦା ଏବଂ ଘରୋଇ ଅନ୍ତିମ ଉପଭୋଗ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ।
• ଖୁଚୁରା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି <ଆଇ. ଡି. 1> (ଏପ୍ରିଲ-ଡିସେମ୍ବର) ରେ 1.7% କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ଯାହା <ଆଇ. ଡି. 2> ରେ 4.6% ରୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ମୁଖ୍ଯ଼ତଃ ଖାଦ୍ଯ଼ ମୂଲ୍ଯ଼ ହ୍ରାସ ହେତୁ, ଯଦିଓ ମୂଳ ଧାତୁ ମୂଲ୍ଯ଼ ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ମୂଲ୍ଯ଼ହ୍ରାସରୁ ଆହ୍ୱାନ ରହିଛି |
• କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବିତ୍ତୀଯ଼ ନିଅଣ୍ଟକୁ ଜି. ଡି. ପି. ର 4.5% ରୁ କମ୍ ରଖିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ଯ଼ ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଫ୍. ଆର୍. ବି. ଏମ୍. ଆଇନ ଅନୁଯାଯ଼ୀ 2031 ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ବାର୍ଷିକ ଆର୍ଥିକ ନିଅଣ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ଯ଼ରୁ ଋଣ-ଜିଡିପି ଅନୁପାତ ଲକ୍ଷ୍ଯ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
• କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଖଣ୍ଡିତ ଜମି, ଅପର୍ଯାପ୍ତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଜଳବାଯ଼ୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ; ପ୍ରାଥମିକତା ମଧ୍ଯ଼ରେ ଉତ୍ପାଦକତା, ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ଏବଂ ଜଳବାଯ଼ୁ ସ୍ଥିତିସ୍ଥାପକତାରେ ଉନ୍ନତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |
• ଔଦ୍ଯ଼ୋଗିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆମଦାନୀ ବିକଳ୍ପରୁ ସ୍କେଲ ଏବଂ ବୈଶ୍ୱିକ ମୂଲ୍ଯ଼ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏକୀକରଣକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ଯ଼କତା ରହିଛି; ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶରେ ଘରୋଇ ନିବେଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୁପାରିଶ ସହିତ ଜାତୀଯ଼ ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ଖର୍ଚ୍ଚ ଜିଡିପିର <ଆଇ. ଡି. 1> ରେ ଅପର୍ଯାପ୍ତ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
• ନିଯୁକ୍ତି ସୂଚକାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଆଇ. ଡି. 1. ରେ ବେକାରୀ ହାର 3.2% କୁ ଦର୍ଶାଏ, କିନ୍ତୁ ଜନସାଂଖ୍ଯ଼ିକୀଯ଼ ଲାଭର ଉପଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଗୁଣାତ୍ମକ ଚାକିରି ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ପରିଚାଳିତ ଦକ୍ଷତାର ଆବଶ୍ଯ଼କତା ଉପରେ ସର୍ଭେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରେ |
• ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ) ଗ୍ରହଣ ଏକ ଶ୍ରମ-ସମୃଦ୍ଧ ଅର୍ଥବ୍ଯ଼ବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ପାଦକତା ଲାଭ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ମଧ୍ଯ଼ରେ ଏକ ଉତ୍ତେଜନା ଉପସ୍ଥାପନ କରେ; ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସୀମା-ସ୍ତରୀଯ଼ ମଡେଲ ବିକାଶର ପ୍ରତିକୃତି ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଯ଼ୋଗ-ପରିଚାଳିତ ନବସୃଜନ, ମୁକ୍ତ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ର-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମଡେଲକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବାକୁ ସୁପାରିଶ କରେ |
• ବିଶେଷ କରି ସହରାଞ୍ଚଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଏମ୍. ଏସ୍. ଏମ୍. ଇ. ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପର୍ଯ୍ଯ଼ାପ୍ତ ଘରୋଇ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ଜଳବାଯ଼ୁ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଯୋଗୁଁ ଜଳବାଯ଼ୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁକୂଳତା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି।
• ସହରୀକରଣ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ ଜମି, ଆବାସ ଏବଂ ଗମନାଗମନରେ ଯୋଗାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସହିତ ଖଣ୍ଡିତ ପୌରପାଳିକା ଶାସନ ଏବଂ ସହରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସୀମିତ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଯ଼ତ୍ତତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ |

ଏ. ଆଇ. ଦ୍ୱାରା ଡକ୍ଯ଼ୁମେଣ୍ଟରୁ ଲେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନରେ ମୂଳଟି ପ୍ରାମାଣିକ ଅଟେ।

ମୂଳ ଦସ୍ତାବିଜ