भारताची औषधांची निर्यात $1 अब्ज, 6.6% सी. ए. जी. आर. पर्यंत वाढली

या प्रश्नात वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाला भारताच्या औषधांच्या निर्यातीची वाढ, महाराष्ट्राचे विशिष्ट योगदान आणि जिल्हानिहाय आकडेवारी आणि महाराष्ट्रातील, विशेषतः पुण्यातील औषधांच्या परिसंस्थेला पाठिंबा देणाऱ्या सरकारी उपक्रमांचा तपशील देण्यास सांगितले गेले.

विचारले आणि उत्तर दिलेः डॉ. अमोल रामसिंग कोल्हे (खासदार) यांनी विचारले; वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने (मंत्री पीयूष गोयल) उत्तर दिले.

काय म्हणाले सरकार

• भारताची औषधांची निर्यात 2014-15 मधील यू. एस. $2 अब्ज वरून 2025-26 मधील यू. एस. $1 अब्जपर्यंत वाढली, जी सुमारे 6.6 टक्क्यांची चक्रवाढ वार्षिक वाढ दर्शवते.
• भारताच्या औषधांच्या निर्यातीत महाराष्ट्राचे योगदान अंदाजे 19 टक्के आहे, त्याची स्वतःची निर्यात 2021-22 मधील 4.48 अब्ज अमेरिकी डॉलर्सवरून 2025-26 मधील 5.94 अब्ज अमेरिकी डॉलर्सपर्यंत वाढली आहे.
• महाराष्ट्रातील प्रमुख निर्यातदार जिल्ह्यांमध्ये पुणे, मुंबई, ठाणे, नाशिक, पालघर, रायगड आणि छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) यांचा समावेश आहे.
• उत्पादन संलग्न प्रोत्साहन (पी. एल. आय.) योजनेअंतर्गत, पुणे जिल्ह्यातील तीन मान्यताप्राप्त अर्जदारांनी मार्च 2026 पर्यंत 1,867 कोटी रुपयांची एकत्रित गुंतवणूक केली आहे आणि 1,254 व्यक्तींना रोजगार दिला आहे.
• बायोलॉजिक्स आणि बायोसिमिलरसाठी देशांतर्गत परिसंस्था तयार करण्यासाठी बायोफार्मा शक्ती योजनेसाठी पाच वर्षांसाठी 10,000 कोटी रुपये खर्च करण्यात आले आहेत.
• महाराष्ट्रातील बी. आय. आर. ए. सी. कार्यक्रम 156 मोठ्या स्टार्टअप्स, 32 सीड स्टार्टअप्स, 21 एल. ई. ए. पी. स्टार्टअप्स आणि 47 पेस प्रकल्पांना 2014-15 पासून पाठबळ देतात.
• बायोई3 धोरण महाराष्ट्रातील 23 उपक्रमांना पाठबळ देते आणि राष्ट्रीय बायोफार्मा अभियानाने राज्यातील 25 नवप्रवर्तकांना पाठबळ दिले आहे.
• आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये, एस. ई. ई. पी. झेड.-एस. ई. झेड. विभागात (महाराष्ट्र) एकूण 22,220 लोकांना (एस. ई. झेड. युनिट्समध्ये 7,654 आणि निर्यात-केंद्रित युनिट्समध्ये 14,566) औषधांचा रोजगार मिळाला.

दस्तऐवजातही

• 2025-26 ची आकडेवारी तात्पुरती असल्याचे सरकारने सांगितले.
• उत्तर परिशिष्ट 2 मध्ये गेल्या पाच वर्षांसाठीची (वित्त वर्ष 2021-22 ते वित्त वर्ष 2025-26) जिल्हानिहाय निर्यातीची आकडेवारी प्रदान करते, परंतु'जैवतंत्रज्ञान केंद्र'रोजगारासाठी एसईझेड/ईओयूच्या एकूण संख्येपेक्षा वेगळा एकच एकत्रित आकडा प्रदान करत नाही.