भारताचे एन. ई. डी. ओ. प्रकल्प दरवर्षी 255,000 टन कार्बनडाय ऑक्साईडची कपात करणार

ऊर्जा संवर्धन, वीज, कोळसा, अक्षय ऊर्जा आणि तेल आणि नैसर्गिक वायू यासह ऊर्जा क्षेत्रात जपान आणि भारत यांच्यातील विशिष्ट सहकार्य करारांची रूपरेषा यात दिली आहे.

कोणाची काळजीः या करारात जपानचे अर्थव्यवस्था, व्यापार आणि उद्योग मंत्रालय (एम. ई. टी. आय.) आणि भारतीय नियोजन आयोग (पी. सी. आर. ए.) यांचा समावेश आहे. यामध्ये भारताच्या ऊर्जा कार्यक्षमता ब्युरो (बी. ई. ई.), राष्ट्रीय उत्पादकता परिषद (एन. पी. सी.), ऊर्जा कार्यक्षमता सेवा लिमिटेड (ई. ई. एस. एल.), कोळसा मंत्रालय, केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सी. ई. ए.), एन. टी. पी. सी. लिमिटेड, तेल आणि नैसर्गिक वायू महामंडळ (ओ. एन. जी. सी.), विदेश, हायड्रोकार्बन्स महासंचालनालय (डी. जी. एच.), तेल उद्योग विकास मंडळ (ओ. आय. डी. बी.), भारतीय धोरणात्मक पेट्रोलियम साठा लिमिटेड (आय. एस. पी. आर. एल.), पेट्रोलियम नियोजन आणि विश्लेषण कक्ष (पी. पी. ए. सी.) आणि पेट्रोलियम संवर्धन संशोधन संघटना (पी. सी. आर. ए.) यांचा समावेश आहे. जपानी बाजूस यात नवीन ऊर्जा आणि औद्योगिक तंत्रज्ञान विकास संघटना (एन. ई. डी. ओ.), ऊर्जा संवर्धन केंद्र (ई. ई. एस. एल.), जपान ऊर्जा संवर्धन केंद्र (जे. जे

काय झाले मान्य

• भारताच्या बी. ई. ई., एन. पी. सी. आणि जपानच्या एन. ई. डी. ओ. यांच्यातील सामंजस्य कराराद्वारे चेन्नईमध्ये प्रादेशिक ऊर्जा कार्यक्षमता केंद्राची (आर. ई. ई. सी.) स्थापना, 2010 च्या अखेरीस क्षमता बांधणी पूर्ण करणे.
• कोक ड्राय-शमन, डिझेल जनरेटर इंधन-स्विचिंग आणि सिंटर कूलर कचरा उष्णता पुनर्प्राप्तीसाठी एन. ई. डी. ओ. च्या व्यावसायिक-स्तरीय मॉडेल प्रकल्पांची अंमलबजावणी, ज्यामुळे दरवर्षी अंदाजे 255,000 टन कार्बनडाय ऑक्साईड कमी होण्याची अपेक्षा आहे.
• राखाचे प्रमाण कमी करण्यासाठी उच्च कार्यक्षमतेच्या कोळसा निर्मितीवरील व्यावसायिक-आधारित आदर्श प्रकल्पासाठी एन. ई. डी. ओ. आणि भारताचे कोळसा मंत्रालय यांच्यात सामंजस्य करारावर स्वाक्षऱ्या.
• जपान कोळसा ऊर्जा केंद्र (जे. सी. ओ. ए. एल.) आणि भारताचे केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सी. ई. ए.) यांच्यात औष्णिक कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी आणि कोळशावर चालणाऱ्या ऊर्जा प्रकल्पांचा पर्यावरणीय परिणाम कमी करण्यासाठीच्या अभ्यासासाठी सामंजस्य करारावर स्वाक्षऱ्या.
• जपान बँक फॉर इंटरनॅशनल कोऑपरेशनने (जे. बी. आय. सी.) आर्थिक पाठबळ दिलेल्या सुपरक्रिटिकल प्रेशर बॉयलर आणि टर्बाइन जनरेटरसाठीच्या पहिल्या भारत-जपान संयुक्त उपक्रमाच्या उत्पादन प्रकल्पाचे परिचालन.
• जे. ओ. जी. एम. ई. सी. आणि ओ. एन. जी. सी. विदेश (संशोधन), जे. ओ. जी. एम. ई. सी. आणि डी. जी. एच. (मिथेन हायड्रेट) आणि एम. ई. टी. आय. आणि एम. ओ. पी. एन. जी. (तेलाचा साठा) यांच्यातील विद्यमान सामंजस्य करारांतर्गत सहकार्य सुरू ठेवणे.
• दिल्ली-मुंबई औद्योगिक मार्गिकेच्या उपक्रमाचा एक भाग म्हणून मेगा-स्केल सौर ऊर्जेचा वापर करून मायक्रोग्रिडसाठी एन. ई. डी. ओ. द्वारे व्यवहार्यतेचा अभ्यास.

दस्तऐवजातही

• सप्टेंबर 2009 मध्ये भारत औपचारिकरित्या इंटरनॅशनल पार्टनरशिप फॉर एनर्जी एफिशियन्सी कोऑपरेशन (आय. पी. ई. ई. सी.) मध्ये सामील झाला.
• जे. बी. आय. सी. च्या आर्थिक पाठिंब्याने सुपरक्रिटिकल प्रेशर बॉयलर आणि टर्बाइन जनरेटरसाठी संयुक्त उपक्रम उत्पादन प्रकल्प लवकरच कार्यान्वित होणार आहे.
• एन. ई. डी. ओ. च्या आदर्श प्रकल्पांमुळे वार्षिक कार्बनडाय ऑक्साईडमध्ये अंदाजे 255,000 टन कपात होणे अपेक्षित आहे.
• 2009 या आर्थिक वर्षापर्यंत जपानने एकूण 92 भारतीय प्रशिक्षणार्थींना स्वच्छ कोळसा तंत्रज्ञान प्रशिक्षणासाठी स्वीकारले होते.