देशांतर्गत वायू पुरवठा कमी झाल्यामुळे खत क्षेत्र आयात केलेल्या आरएलएनजीवर अवलंबून आहे

खासदारांनी रसायने आणि खते मंत्रालयाला आयात केलेल्या खतांवरील भारताचे अवलंबित्व, जुन्या होणाऱ्या युरिया प्रकल्पांची कार्यक्षमता आणि क्षमतेचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी आणि काळाबाजारीला आळा घालण्यासाठी केलेल्या उपाययोजनांचे तपशीलवार मूल्यांकन करण्यास सांगितले.

विचारले आणि उत्तर दिलेः श्री. विशालदादा प्रकाशबापू पाटील यांनी विचारले; रसायन आणि खते मंत्रालयाने (मंत्री श्री. जगत प्रकाश नड्डा) उत्तर दिले.

काय म्हणाले सरकार

• खत क्षेत्राचा नैसर्गिक वायू वापर 19,649 एम. एम. एस. सी. एम. होता, ज्यामध्ये 2,887 एम. एम. एस. सी. एम. घरगुती वायू आणि 16,762 एम. एम. एस. सी. एम. आयात केलेल्या आर. एल. एन. जी. चा समावेश होता.
• नवीन गुंतवणूक धोरण (एन. आय. पी.) 2012 अंतर्गत 76.2 एल. एम. टी. पी. ए. च्या एकत्रित क्षमतेसह सहा नवीन युरिया युनिट्स उभारण्यात आल्या.
• एकूण स्वदेशी युरिया उत्पादन क्षमता 2014-15 मधील 207.54 LMTPA वरून 2026-27 मधील 269.42 LMTPA पर्यंत वाढली.
• युरियाचे उत्पादन 2023-24 मध्ये विक्रमी 314.07 एलएमटीपर्यंत पोहोचले, 2025-26 मध्ये 293.30 एलएमटीचे उत्पादन झाले.
• युरिया-2026 साठीच्या राष्ट्रीय गुंतवणूक धोरणाला (एन. आय. पी. यू.-2026) सी. सी. ई. ए. ने 15.07.2026 वर मंजुरी दिली होती.
• 01.04.2026 ते 17.07.2026 पर्यंत, 1,58,886 छापे टाकण्यात आले, परिणामी 8,262 कारणे दाखवा सूचना, 2,692 परवाने निलंबित/रद्द आणि 247 एफआयआर नोंदवण्यात आले.
• आवश्यक वस्तू कायदा, 1955 अंतर्गत खते अत्यावश्यक वस्तू म्हणून घोषित केली जातात आणि खते नियंत्रण आदेश, 1985 अंतर्गत त्यांचे नियमन केले जाते.

दस्तऐवजातही

• या उत्तरात असे म्हटले आहे की देशांतर्गत नैसर्गिक वायूची उपलब्धता क्षेत्राच्या गरजांच्या तुलनेत मर्यादित आहे, ज्यामुळे आयात केलेल्या री-गॅसिफाइड लिक्विफाइड नॅचरल गॅसचा (आर. एल. एन. जी.) वापर आवश्यक आहे.
• याचे उत्तर एप्रिल-जुलै 2026 या कालावधीसाठी विशिष्ट अंमलबजावणीची आकडेवारी प्रदान करते, ज्यात छापे आणि एफ. आय. आर. ची संख्या समाविष्ट आहे, परंतु काळाबाजार किंवा बदललेल्या नुकसानीच्या एकूण मूल्याचा विशिष्ट आकडा प्रदान करत नाही.
• मागणी आणि स्वदेशी उत्पादन यांच्यातील अंतर वेळेवर आयात करून पूर्ण केले जाते, जेणेकरून उपलब्धता सुनिश्चित होईल, असे उत्तर नोंदवते.