कामगार लोकसंख्येचे प्रमाण 2022 मधील 54.1% वरून 2025 मध्ये 57.4% पर्यंत वाढले

सरकारने कामगार शक्तीच्या आकडेवारीचा हवाला देऊन आणि या क्षेत्रांना संबोधित करण्यासाठी अंमलात आणलेल्या विविध योजना आणि कायदेशीर चौकटींची यादी करून प्रतिसाद दिला.

विचारले आणि उत्तर दिलेः डॉ. शिवपाल सिंग पटेल (खासदार) यांनी विचारले; कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने (मंत्री डॉ. मनमोहन मांडविया) उत्तर दिले.

काय म्हणाले सरकार

• कामगार लोकसंख्या गुणोत्तर (डब्ल्यू. पी. आर.) 2022 मधील 54.1% वरून 2025 मध्ये 57.4% पर्यंत वाढले.
• बेरोजगारीचा दर (यू. आर.) 2022 मधील 3.6 टक्क्यांवरून 2025 मध्ये 3.1 टक्क्यांपर्यंत कमी झाला.
• युवा बेरोजगारीचा दर (15-29 वर्षे) 2022 मधील 10.9% वरून 2025 मध्ये 9.9% पर्यंत कमी झाला.
• उत्पादन संलग्न प्रोत्साहन (पी. एल. आय.) योजनांसाठी ₹1 लाख 91 हजार कोटी मंजूर आहेत, ज्यात ₹2 लाख 40 हजार कोटींहून अधिक प्रत्यक्ष गुंतवणूक आणि 31.03.2026 पर्यंत 14.15 लाखांहून अधिक रोजगार निर्मिती आहे.
• पंतप्रधान विकास भारत रोजगार योजनेचा (पीएमव्हीबीआरवाय) खर्च 2 वर्षांत 3.5 कोटींहून अधिक रोजगार निर्मितीसाठी 99,446 कोटी रुपये आहे.
• 3. 4 कोटी महिलांच्या नेतृत्वाखालील उद्योगांसह 8.9 कोटी एमएसएमईनी उद्यम पोर्टलवर नोंदणी केली आहे.
• 21 नोव्हेंबर 2025 पासून चार कामगार संहिता लागू करण्यात आल्या, ज्यात व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य आणि कामकाजाच्या परिस्थिती (ओएसएच आणि डब्ल्यूसी) संहिता 2020 समाविष्ट आहे.
• ओ. एस. एच. आणि डब्ल्यू. सी. संहिता 2020 च्या तरतुदींमध्ये 26 आठवड्यांपर्यंत पगारी प्रसूती रजा, लिंग-आधारित वेतन भेदभावावर बंदी आणि अनिवार्य शिशुगृह सुविधांचा समावेश आहे.
• बाल आणि किशोरवयीन कामगार (प्रतिबंध आणि नियमन) कायदा, 1986 14 वर्षांखालील मुलांना रोजगार देण्यास प्रतिबंधित करतो.
• राष्ट्रीय बाल कामगार प्रकल्प (एन. सी. एल. पी.) योजना समग्रा शिक्षा अभियानात (एस. एस. ए.) समाविष्ट करण्यात आली.

दस्तऐवजातही

• याचे उत्तर पी. एल. एफ. एस. 2025 च्या अहवालावर आधारित रोजगार आणि बेरोजगारीच्या दरात विशिष्ट सांख्यिकीय सुधारणा प्रदान करते.
• उत्तरात असे म्हटले आहे की राष्ट्रीय बाल कामगार प्रकल्प (एन. सी. एल. पी.) योजना 2021 मध्ये शिक्षण मंत्रालयाच्या समग्र शिक्षा अभियानात समाविष्ट करण्यात आली, त्या कालावधीसाठी कामगार मंत्रालयांतर्गत नवीन विशिष्ट पुनर्वसनाच्या पावलांचा तपशील न देता.
• उत्तरात चार कामगार संहितेच्या अंमलबजावणीची तारीख 21 नोव्हेंबर 2025 नमूद केली आहे.