राष्ट्रीय स्तरावरील बहु-राज्य सहकारी संस्थांमधील नावनोंदणीची स्थिती

काय विचारले गेले आणि कोणाचे?

राष्ट्रीय स्तरावरील बहु-राज्य सहकारी संस्थांमध्ये, विशेषतः एन. सी. ई. एल., एन. सी. ओ. एल. आणि बी. बी. एस. एस. एल. शी संबंधित नोंदणीची स्थिती, ज्यात पी. ए. सी. एस., नोडल संस्था, निर्यात आणि शेतकऱ्यांसाठीचे फायदे यांचा तपशील समाविष्ट आहे, असा प्रश्न विचारण्यात आला. सहकार मंत्रालयाने याचे उत्तर दिले.

कोणी विचारले/उत्तर दिले

डॉ. हेमंत विष्णू सावरा, डॉ. संजय जयस्वाल (विचारले); सहकार मंत्रालय (उत्तर)

काय म्हणाले सरकार

• एन. सी. ई. एल.: एकूण 17,105 नोंदणीकृत सहकारी संस्था, 16,743 पी. ए. सी. एस.
• एन. सी. ओ. एल.: एकूण 14,550 नोंदणीकृत सहकारी संस्था, 14 280 पी. ए. सी. एस.
• बी. बी. एस. एस. एल.: एकूण 38,665 नोंदणीकृत सहकारी संस्था, 37,972 पी. ए. सी. एस.
• 34 राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांनी'भारत सेंद्रिय'(एन. सी. ओ. एल.) साठी नोडल संस्थांची नेमणूक केली, 28 देशांनी सामंजस्य करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या
• 33 राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांनी'भारत बीज'(बी. बी. एस. एस. एल.) साठी नोडल संस्थांची नेमणूक केली, 26 देशांनी सामंजस्य करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या
• एन. सी. ई. एल. ने 38 देशांना ₹5, 866.10 कोटी किमतीच्या 50 कृषी-वस्तूंची मेट्रिक टन निर्यात केली
• एन. सी. ई. एल. ने 2023-24 आणि 2024-25 मधील सदस्यांना ₹ 8,31,34, 024 (सशुल्क समभाग भांडवलावर 20 टक्के) चा लाभांश दिला
• एन. सी. ई. एल., एन. सी. ओ. एल., बी. बी. एस. एस. एल. चे सदस्य प्रामुख्याने पी. ए. सी. एस. आहेत, ज्यात लहान आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांचा समावेश आहे.

लक्षात घेण्यासारखे मुद्दे

• एन. सी. ई. एल. च्या निर्यातीत 38 देशांचा समावेश होता.
• भरणा केलेल्या समभाग भांडवलाचा लाभांश सदस्यांना 20 टक्के देण्यात आला
• पाली लोकसभा मतदारसंघात एन. सी. ई. एल. मध्ये 133, एन. सी. ओ. एल. मध्ये 31, बी. बी. एस. एस. एल. मध्ये 177 पी. ए. सी. एस. ची नोंदणी झाली होती.