घटनात्मक विधेयकात आदिवासी परिषदेच्या सदस्यांना पक्षांतरामुळे अपात्र ठरवण्याची तरतूद

या जिल्ह्यांमध्ये ग्राम आणि नगरपालिका परिषदांची स्थापना करणे, विद्यमान परिषदांची नावे बदलणे आणि त्यांची आर्थिक संसाधने आणि प्रशासकीय कार्ये वाढवणे हा यामागचा उद्देश आहे.

कोणाची काळजीः मेघालय आणि त्रिपुरा सारख्या राज्यांसह संविधानाच्या कलम 244 (2) मध्ये संदर्भित आदिवासी भागात स्वायत्त जिल्हा परिषदा, प्रादेशिक परिषदा, ग्राम परिषदा, नगरपालिका परिषदा आणि राज्य सरकारे (विशेषतः राज्यपाल).

हे विधेयक काय करते?

• आदिवासी भागातील जिल्हा, ग्राम आणि नगरपरिषदेच्या संसाधनांना पूरक म्हणून राज्याच्या एकत्रित निधीमध्ये वाढ करण्याच्या उपाययोजनांची शिफारस करण्यासाठी वित्त आयोगांना परवानगी देण्यासाठी कलम 280 मध्ये सुधारणा केली आहे.
• विशिष्ट जिल्हा परिषदांचे (उदा. कार्बी आंगलोंग, दिमा हसाओ, गारो हिल्स, खासी हिल्स, जयंतिया हिल्स, त्रिपुरा आदिवासी क्षेत्र) नाव बदलून'स्वायत्त प्रादेशिक परिषदा'असे केले आहे.
• पुनर्नामित केलेल्या स्वायत्त प्रादेशिक परिषदांसाठी सदस्यांची कमाल संख्या आणि नामनिर्देशन आवश्यकता (लिंग आणि आदिवासी प्रतिनिधीत्वासह) निर्दिष्ट करते.
• कायदा सुरू झाल्यापासून एका वर्षाच्या आत प्रत्येक जिल्हा परिषदेमध्ये ग्रामीण भागांसाठी ग्राम परिषदा आणि शहरी भागांसाठी नगरपालिका स्थापन करणे अनिवार्य करते.
• ग्राम आणि नगरपरिषदेत महिलांसाठी किमान एक तृतीयांश जागांचे आरक्षण आवश्यक आहे.
• राज्यपालांनी नियुक्त केलेल्या राज्य निवडणूक आयोगाकडे या परिषदांच्या निवडणुकांचे पर्यवेक्षण, निर्देश आणि नियंत्रण सोपवते.
• आरोग्य, शिक्षण, जमीन आणि महसूल, शहरी विकास आणि ग्रामीण विकास यासारख्या क्षेत्रांचा समावेश करून ज्या विषयांसाठी जिल्हा परिषदा कायदे करू शकतात (अधिकार आणि कार्ये) त्यांची यादी विस्तारते.
• आर्थिक विकास आणि सामाजिक न्यायासाठी ग्राम आणि नगरपालिका परिषदांना अतिरिक्त अधिकार आणि जबाबदाऱ्या सोपवण्याची परवानगी राज्यपालांना देते.
• या परिषदांच्या आर्थिक स्थितीचा आढावा घेण्यासाठी आणि कर वितरणावर शिफारसी करण्यासाठी राज्य वित्त आयोगाची स्थापना करते.

दस्तऐवजातही

• हे घटनादुरुस्ती विधेयक आहे.
• त्यात दलबदल करण्याच्या आधारावर परिषदेच्या सदस्यांच्या अपात्रतेसाठी विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत.
• त्यात अशी तरतूद समाविष्ट आहे की जर एखादा परिषद सदस्य संसदेवर किंवा राज्य विधिमंडळात निवडून आला तर 14 दिवसांनंतर जिल्हा परिषदेतील त्यांची जागा रिक्त होते.
• मेघालयातील ग्राम आणि नगरपालिका परिषदांशी संबंधित काही तरतुदी त्या राज्याच्या राज्यपालांच्या मंजुरीवर सशर्त आहेत.