पाकिस्तानच्या ताब्यात असल्यामुळे जम्मू-काश्मीर विधानसभेच्या 24 जागा रिक्त ठेवण्यात आल्या आहेत.

ते जम्मू आणि काश्मीर या केंद्रशासित प्रदेशासाठी विधानसभेची स्थापना करते आणि दोन्ही नवीन प्रदेशांसाठी प्रशासकीय आणि विधिमंडळ संरचना परिभाषित करते.

कोणाची काळजीः सध्याचे जम्मू आणि काश्मीर राज्य, नव्याने स्थापन झालेले जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाख हे केंद्रशासित प्रदेश, नायब राज्यपाल, जम्मू आणि काश्मीरची विधानसभा, संसदेचे विद्यमान सदस्य आणि राज्य विधिमंडळ आणि या प्रदेशांमध्ये राहणारे नागरिक.

हे विधेयक काय करते?

• कारगिल आणि लेह जिल्ह्यांचा समावेश असलेल्या लडाख या केंद्रशासित प्रदेशाची निर्मिती.
• विद्यमान राज्याच्या उर्वरित प्रदेशांचा समावेश असलेल्या जम्मू आणि काश्मीरच्या केंद्रशासित प्रदेशाची निर्मिती.
• विद्यमान राज्याचे राज्यपाल राष्ट्रपतींनी निश्चित केलेल्या कालावधीसाठी दोन्ही केंद्रशासित प्रदेशांसाठी समान नायब राज्यपाल बनतात.
• राज्य प्रवेश हटवण्यासाठी आणि दोन केंद्रशासित प्रदेशांसाठी प्रवेशिका समाविष्ट करण्यासाठी राज्यघटनेच्या पहिल्या अनुसूचीत दुरुस्ती.
• जम्मू आणि काश्मीर केंद्रशासित प्रदेशाला राज्य परिषदेतील (राज्यसभा) 4 जागांचे वाटप.
• लोकसभेतील (लोकसभा) 5 जागा जम्मू आणि काश्मीरला आणि 1 जागा लडाखला वाटप करणे.
• जम्मू आणि काश्मीरसाठी एकूण 107 जागांसह विधानसभेची स्थापना, ज्यापैकी 24 जागा पाकिस्तानच्या ताब्यात असलेल्या क्षेत्राचा कब्जा संपेपर्यंत रिक्त राहतील.
• लोकसंख्येच्या गुणोत्तरानुसार विधानसभेत अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींसाठी जागांचे आरक्षण.
• अपुरी आढळल्यास महिलांच्या प्रतिनिधित्वासाठी विधानसभेत दोन सदस्यांची नियुक्ती करण्याचा नायब राज्यपालांचा अधिकार.
• विधानसभेच्या सदस्यत्वासाठीच्या पात्रतेमध्ये भारताचा नागरिक असणे, किमान 25 वर्षे वयाचे असणे आणि शपथ घेणे यांचा समावेश होतो.
• विधानसभेचा कालावधी पाच वर्षांचा असतो, जो आणीबाणीच्या घोषणेदरम्यान वाढवता येतो.

दस्तऐवजातही

• हे विधेयक भारतीय राज्यघटनेच्या पहिल्या आणि चौथ्या अनुसूचीत सुधारणा करते.
• हे विधेयक लोक प्रतिनिधीत्व कायदा, 1950 आणि संसदीय मतदारसंघांच्या सीमांकन आदेश, 1976 मध्ये सुधारणा करते.
• पुदुच्चेरीला लागू असलेल्या संविधानाच्या कलम 239 अ च्या तरतुदींचा विस्तार जम्मू आणि काश्मीर या केंद्रशासित प्रदेशापर्यंत करण्यात आला आहे.
• पाकिस्तानच्या ताब्यात असलेल्या क्षेत्रामुळे विधानसभेतील 24 जागा स्पष्टपणे रिक्त ठेवण्यात आल्या आहेत.