Saturday, 7 November 2026 कौन ज़िम्मेदार?
कौन ज़िम्मेदार?KaunZimmedar

ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱜᱚᱴᱟᱵᱩᱴᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱳᱴ ᱾

ମ୊଴ିପ୆ଯର୍ᱪ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ (ᱥᱚᱱᱛᱟᱞᱤ) ᱢᱮᱤᱥᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ (IndicTrans2, ᱟᱢᱨᱮᱱ ᱟᱢᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱨᱮ) ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱛᱚᱛᱩᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟᱼ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱱᱳᱴ ᱫᱚ ᱫᱚ ᱫᱚᱠᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱾

ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ

ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱼᱢᱳᱨᱤᱥᱤᱭᱟᱥ 21.5 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱡᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱡᱚᱠᱛᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾

ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱨᱤᱥᱥ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱚᱠᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱤᱥᱥ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱮᱠᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾

ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟᱵᱩᱴᱟᱹ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱯᱚᱨᱡᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾

ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱚᱨᱤᱥᱟᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ صحت ᱥᱟᱨᱵᱷᱟᱨ (ہسپتال, ᱟᱭᱩᱥ, ᱵᱷᱮᱴᱮᱱᱟᱨᱤ), ہواᱣᱟᱱ (ہیلیᱠᱟᱯᱴᱟᱨ, ᱮ ᱴᱤ ᱥᱤ ᱴᱟᱣᱟᱨ), ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ (ᱢᱳᱴᱳᱨ ᱳᱭᱮ, ᱨᱤᱝ ᱨᱳᱰ), ᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣ (ᱥᱤ ᱮᱹᱪ ᱥᱤ ᱮᱞ, ᱯᱳᱨᱴ ᱨᱤᱰᱚᱵᱮᱞᱮᱥᱚᱱ) ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱮᱥᱮᱨᱼᱟ ᱾

ᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱥᱤᱜᱤᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾

  • ᱯᱚᱨᱡᱚᱠᱛᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱚᱨᱡᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱟᱨ ᱥᱤᱣᱩᱥᱟᱜᱩᱨ ᱨᱟᱢᱜᱳᱞᱟᱢ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱳᱠᱟᱱ, ᱟᱭᱩᱥ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱮᱠᱥᱮᱞᱮᱱᱥ, ଭେଟେରᱤᱱᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ جانورن ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱠᱟᱱ, ᱟᱨ ہیلی کاپᱴᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱾
  • ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱᱼᱵᱚᱫᱚᱞᱟᱱ ᱯᱚᱨᱡᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱩᱢᱟᱹᱱ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟଃ ᱚᱱᱩᱢᱟᱹᱱ 21.5 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ/9ᱹ80 ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱾
  • گرانᱴᱼᱢᱩᱼ ᱮᱞ ᱳ ᱥᱤ ᱯᱨକଲ୍ପ ᱠᱚᱫᱚ ᱮᱥ ᱮᱥ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱡᱟᱠᱟᱛ ꯑꯦꯌꯔꯄꯣꯔᱴ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱮ ᱴᱤ ᱥᱤ ᱴᱮᱣᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ, ᱢᱳᱴᱳᱨᱳᱭᱮ ᱮᱢ 4 ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ, ᱨᱤᱝ ꯔꯣᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ଫେᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ, ᱟᱨ ᱥᱤ ᱮᱪ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱯᱟᱹᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱾
  • گرانᱴᱼᱢᱩᱼ ᱮᱞ ᱳ ᱥᱤ ᱯᱚᱨᱡᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱩᱢᱟᱹᱱ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟଃ ᱚᱱᱩᱢᱟᱹᱱ 440 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ/ᱮᱢ ᱤᱭᱩᱨ <ᱟᱭ ᱰᱤ 1> ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱾
  • ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱠᱚᱫᱚଃ ᱢᱚᱨᱤᱥᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ بندرᱜᱩᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱟᱨ ᱪᱟᱜᱳᱥ ᱢᱮᱨᱤᱤᱱ ᱥᱟᱢᱲᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱾
  • ᱵᱟᱡᱮᱴ ᱜᱚᱲᱚଃ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ 25 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾

ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱸ ᱱᱳᱴᱤᱨᱮ ᱾

  • ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱱᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱴ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱢᱟᱱ 65.5 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ (21.5 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ + 440 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱾
  • Chagos Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine Marine
  • ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ 25 ᱠᱳᱴᱤ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱜᱚᱴᱟᱵᱩᱴᱟᱹ ᱵᱟᱡᱮᱴ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾

ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾

ᱟᱢᱨᱮᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮ ᱟᱭ ᱢᱳᱰᱮᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱛᱷᱚ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱵᱟᱝ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾

ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱠᱚ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱨᱟᱥᱚᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱡᱛᱮ ᱪᱮᱠ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱱᱚᱛᱷᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾

ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱞ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱵᱩᱫ ᱵᱟᱝ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱹᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱱᱳᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱾

ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱱᱳᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱟᱥᱚᱨᱤ ᱾

ᱟᱢ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟ ᱾ · ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮ ᱾

ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱱᱳᱴᱷᱤ ᱾

ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ-ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱛᱷᱚ ᱾

ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ · ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ 40127·11 Sep 2025

ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱾ mea.gov.in ᱨᱮ

ᱵᱤᱪᱷᱚᱱᱟ ᱾

ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ, ᱱᱤᱴ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱢᱮ ᱾ ᱵᱮᱼᱵᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱢᱮ ᱾ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱥᱮ ᱵᱮᱼᱵᱟᱹᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱭ ᱢᱮᱼ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ سوال ᱢᱮ ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱮ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱚᱱᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱥᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱚᱫᱟᱨᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱚᱱᱚᱫᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾

ᱯᱟᱥᱴ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ Google ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱭᱤᱱ ᱤᱱ ᱢᱮ ᱾

ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱚᱛᱷᱚ ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾