प्रवर्तनम् रेल-सुरक्षा आयोगः
(वर्षस्य <ऐ. डि. 1> प्राप्तस्य कार्य-ग्रहण-प्रतिवेदनम्)
एतत् भारतीय-रेल्-संस्थया जारीकृतस्य <ऐ. डि. 1> वित्तीयवर्षस्य कार्य-ग्रहण-प्रतिवेदनम् अस्ति, यस्मिन् रेल्-सुरक्षा-आयुक्तस्य त्रयाणां विशिष्टानां रेल्-दुर्घटनाणां विषये अनुशंसानां प्रतिक्रियारूपेण कृतानां कार्यानां विवरणम् अस्ति।
नागरिकानां कृते एतत् महत्त्वपूर्णम् अस्ति यतः यात्रिक-माल-रेलयान-सम्बद्धानां घटनानां अनन्तरं सुरक्षा-सुधारानां, विनियामक-अनुपालन-उपायानां च अभिलेखनं करोति।
कः चिन्तितः अस्ति? भारतीय-रेल्, रेल्-सुरक्षा-आयुक्तः, लोको-पायलटः, रेल्-व्यवस्थापकाः, रेल्-सुरक्षा-घटनाभिः प्रभाविताः सामान्यजनाः च।
अनुसन्धाने किं प्राप्तम्?
- प्रतिवेदनं त्रयः दुर्घटनाः सम्बोधयति-एन्. एस्. ऐ. आर्.-स्थानके (उत्तररेल्वे) <ऐ. डि. 2> इत्यत्र पृष्ठभागस्य टक्करः, चक्रधरपुरविभागे (दक्षिणपूर्वरेल्वे) <ऐ. डि. 3> इत्यत्र पट्टाहलं, खुर्दारोड्-विभागस्य (पूर्वतटरेल्वे) <ऐ. डि. 1> इत्यत्र कामाख्या-एक्स्प्रेस्-यानस्य पट्टाहलं च।
- एन्. एस्. ऐ. आर्. इत्यस्य दुर्घटनायाः कारणं लोको-पायलटः, सहायक-लोको-पायलटः च निद्रां कुर्वन् इति निर्धारितम्, यत्'रेल्-कर्मचारिणां विफलतां, प्रणालीगत-विफलतां च'इति वर्गीकृतम्।
- रेल्मार्गः सूक्ष्म-निद्रायाः समये लयबद्ध-क्रियां निवारयितुं पाद-पॆडल् इत्यतः हस्तचालितं पुश्-बटन् इति स्वीकृति-स्विच् परिवर्त्य सतर्कता-नियन्त्रण-उपकरणं (वी. सी. डी.) परिवर्तयत्; एतत् त्रि-चरणीय-विद्युत्-लोकोमोटिव्स् इत्यस्य <ऐ. डी. 2> मध्ये तथा डब्ल्यू. ए. जी. 12. बी. वर्ग-लोकोमोटिव्स् इत्यस्य <ऐ. डी. 1> मध्ये पूर्णम् अभवत्।
- रोलिङ्ग्-स्टाक् इत्यस्य कृते ऐ. पि.-आधारितस्य वी. एस्. एस्. इत्यस्य नवीनतम-विनिर्दिष्टेषु निद्रां ज्ञातुं रेल्वे-चालक-सहायता-प्रणाली (आर्. डी. ए. एस्.) संयोजिता अस्ति।
- एन्. एस्. ऐ. आर्. इत्यत्र सिग्नल्-इण्टर्लाकिङ्ग् इत्यस्य विषये रेल्-विभागः अवदत् यत् वर्तमान-विन्यासः विद्यमान-निर्देशान् अनुसरति, तथा च भौतिक-पृथक्करण-विना इण्टर्लाकिङ्ग् इत्यस्य संशोधने डी. एफ्. सी. सी. ऐ. एल्. मध्ये एस्. ऐ. पी., आर्. सी. टी., एस्. डब्ल्यू. आर्. डी., वी. डी. यू. विन्यासेषु महत्त्वपूर्णानि परिवर्तनानि आवश्यकानि भवन्ति इति।
- अस्य सुरक्षा-महत्त्वपूर्णस्य वस्तुनः उपलब्धता सुनिश्चितुं डी. एफ्. सी. सी. ऐ. एल्. मध्ये वाकी-टाकीस् कृते मासिक-निरीक्षण-अभियानम् आरब्धा इति रेल्-विभागः अवदत्।
- रेल्वे-संस्था अवदत् यत् एन्. एस्. ऐ. आर्. दुर्घटनायां संलग्नाः लोको-पायलटः सहायक-लोको-पायलटः च बोर्डस्य पत्र-संख्या. ई. (एल्. एल्.)/2016/एच. पी. सी./7 दिनाङ्कस्य <ऐ. डी. 1> इत्यस्य अनुसारं निरन्तरा रात्रि-कर्तव्यस्य नियमेषु आसन् इति।
अपि च दस्तावेजे।
- प्रतिवेदनस्य अन्तर्गतं रेल-सुरक्षायां कार्येषु च प्रयुक्तानां संक्षिप्तानां सूचीः अस्ति, यथा वी. सी. डी. (सतर्कता-नियन्त्रण-उपकरणम्), एस्. पी. ए. डी. (सिग्नल्-पासिङ्ग् अट् डेञ्जर्), डी. एफ. सी. (दिल्ली-फरीदकनाल्-कम्-पानीपत्) च।
- डब्ल्यू. ए. जी. 12 बी. वर्गस्य लोकोमोटिव्स् मध्ये वी. सी. डी. इत्येतेषां परिवर्तनं (दुर्घटनायां संलग्नः वर्गः) <ऐ. डी. 1> पूर्णम् अस्ति (498 लोकोस् मध्ये 386) इति दस्तावेजः उल्लिखति।
- डी. एफ़्. सी. स्थानक-यार्ड्स् इत्यत्र दीर्घतर-लूप्स् कृते भौतिक-पृथक्करणम् प्रददात्, चालकदल-परिवर्तनस्थानकेषु यार्ड्-लचकत्वं 25 प्रतिशतं न्यूनीकर्तुं शक्नोति इति रेल्-मार्गः सूचयत्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अयं दस्तावेजः अस्माकं अभिलेखे अस्ति, परन्तु अस्माकं प्रथमपृष्ठेषु न दर्शितः अस्ति, तस्य शीर्षकं दस्तावेजस्य शीर्षकं पुनरावर्तयति, न तु दस्तावेजः किं वदति इति निवेदयति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
रेल-सुरक्षा-आयोगः-रेल-दुर्घटना-अन्वेषणः कारणानि, सुरक्षा-अनुशंसानि च।
दुर्घटना-अन्वेषण-प्रतिवेदनम् · सन्दर्भः CE5a2dacb85607e7 · 18 अगस्त 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।