2025ର 10 ନମ୍ବର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅଡିଟ୍ (ସିଭିଲ୍) ରିପୋର୍ଟଃ ଆଯ଼ୁଷ

ଏହି ଅଡିଟ୍ ଏପ୍ରିଲ 2018 ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ 2023 ଅବଧି ପାଇଁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଆଯ଼ୁଷ (ଆଯ଼ୁର୍ବେଦ, ଯୋଗ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଚିକିତ୍ସା, ଯ଼ୁନାନି, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ହୋମିଓପାଥି) ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ସେବା ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲା।

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାର, ଆଯ଼ୁଷ ବିଭାଗ, ରାଜ୍ଯ଼ ଆଯ଼ୁଷ ସୋସାଇଟି, ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମେଡ଼ିକାଲ କଲେଜ, ଡାକ୍ତରଖାନା ଏବଂ ଔଷଧ ଦୋକାନ।

• ବଜେଟ୍ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀଯ଼ ସଞ୍ଚଯ଼ଃ ଆଯ଼ୁର୍ବେଦ ପାଇଁ ₹1, <ଆଇ. ଡି. 1> କୋଟି (<ଆଇ. ଡି. 5>%), ହୋମିଓପାଥି ପାଇଁ ₹1, <ଆଇ. ଡି. 6> କୋଟି (<ଆଇ. ଡି. 2>%), ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ ବ୍ଯ଼ଯ଼ରେ ଯ଼ୁନାନୀ ସେବା ପାଇଁ ₹3 କୋଟି (<ଆଇ. ଡି. 4>%)।
• ପୁଞ୍ଜି ଖର୍ଚ୍ଚରେ ସଞ୍ଚଯ଼ଃ ଆଯ଼ୁର୍ବେଦ ପାଇଁ ₹ 54.43 କୋଟି (16.44%), ହୋମିଓପାଥି ପାଇଁ ₹ 42.76 କୋଟି (35.77%), ଏବଂ ଯ଼ୁନାନୀ ସେବା ପାଇଁ ₹ 26.06 କୋଟି (44%)।
• ଆଯ଼ୁର୍ବେଦ ସେବାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ହୋମିଓପାଥି ସେବାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ଆଯ଼ୁଷ ସୋସାଇଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ଯ଼ାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପାଣ୍ଠି ଜମା କରାଯାଇଥିଲା।
• ରୋଗୀଙ୍କ ଠାରୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବ୍ଯ଼ବହାରକାରୀ ଦେଯ଼ ଡାକ୍ତରଖାନାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ରୋଗୀ କଲ୍ଯ଼ାଣ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ଯ଼ବହୃତ ହୋଇନଥିଲା |
• <ଆଇ. ଡି. 1> ଏବଂ <ଆଇ. ଡି. 2> ମଧ୍ଯ଼ରେ ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଥିବା 19ଟି 50 ଶଯ୍ଯ଼ା ବିଶିଷ୍ଟ ସମନ୍ୱିତ ଆଯ଼ୁଷ ଡାକ୍ତରଖାନା (ଏଫ୍. ଆଇ. ଏ. ଏଚ୍.) ର କାର୍ଯ୍ଯ଼ ଶେଷ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ; ମାର୍ଚ୍ଚ 2023 ସୁଦ୍ଧା କେବଳ 11ଟି କାର୍ଯ୍ଯ଼କ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା।
• ବିଦ୍ଯ଼ୁତ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଅଭାବରୁ ଯଥାକ୍ରମେ 219 (21 ପ୍ରତିଶତ) ଏବଂ 528 (51 ପ୍ରତିଶତ) ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ ଏବଂ କଲ୍ଯ଼ାଣ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ମୌଳିକ ସୁବିଧାର ଅଭାବ ରହିଛି।
• ଆସବାବପତ୍ର ଏବଂ ଉପକରଣ କ୍ରଯ଼ ସରକାରୀ ଇ-ମାର୍କେଟପ୍ଲେସ୍ (ଜି. ଇ. ଏମ୍.) କୁ ଏଡ଼ାଇ ଯାଇ ଫଳପ୍ରଦ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
• ରାଜ୍ଯ଼ ଫାର୍ମାସି ଅଫ୍ ଆଯ଼ୁର୍ବେଦିକ ଏବଂ ଯ଼ୁନାନି ମେଡିସିନ୍ (ପିଏଯ଼ୁଏମ) ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ମାତ୍ର 25ଟି ଆଯ଼ୁର୍ବେଦିକ ଏବଂ 18.4ଟି ଯ଼ୁନାନି ଔଷଧର ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଯଥାକ୍ରମେ 130 ଏବଂ 85ଟି ଅନୁମୋଦିତ ତାଲିକାରେ ଥିଲା।

ଏ. ଆଇ. ଦ୍ୱାରା ଡକ୍ଯ଼ୁମେଣ୍ଟରୁ ଲେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନରେ ମୂଳଟି ପ୍ରାମାଣିକ ଅଟେ।

ମୂଳ ଦସ୍ତାବିଜ