कॅगः 82,843 अपघात पीडितांनी सुवर्णकाळ चुकवला, 17.10% प्रकरणे

कोणाची काळजीः राजस्थान सरकार (विशेषतः रस्ते सुरक्षा कक्ष, परिवहन विभाग, पोलीस विभाग आणि सार्वजनिक बांधकाम विभाग)

लेखापरीक्षकाला काय आढळले

• 2015 च्या 10,510 च्या आधारावरून 50 टक्क्यांनी कमी करण्याचे 2018-2020 कृती योजनेचे उद्दिष्ट पूर्ण करण्यात अयशस्वी होऊन, 2024 मध्ये रस्ते अपघातांची संख्या 11,790 पर्यंत वाढली.
• प्रत्येकी ₹10 कोटींहून अधिक खर्चाच्या (34.35%) 145 रस्त्यांचे कोणतेही सुरक्षा लेखापरीक्षण झाले नाही आणि केवळ 54.13% पात्र रस्त्यांचे रचना-स्तरीय लेखापरीक्षण झाले होते.
• उपलब्ध असलेल्या ₹ 716.37 कोटींच्या रस्ते सुरक्षा निधीतून 2024-25 पर्यंत ₹ 343.36 कोटींचा वापर करण्यात आला.
• स्वयंचलित वाहन चालवण्याच्या मार्गांसाठी 39 कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली होती; 44 कार्यालयांनी चाचणी मार्गांशिवाय 2.36 लाख परवाने जारी केले.
• 46, 892 प्रकरणांमध्ये (8.00%) रुग्णवाहिका अपघातस्थळी पोहोचण्यात अयशस्वी ठरल्या आणि 24,457 प्रकरणांमध्ये (4.54%) उशिरा पोहोचल्या.
• शहरांमधील वाहतूक पोलीस कर्मचाऱ्यांमध्ये 57.89% ते 94.89% रिक्त पदांसह कर्मचाऱ्यांची गंभीर कमतरता आढळून आली.
• सी. ए. जी. ने बहु-क्षेत्रीय दृष्टीकोन स्वीकारण्याची, त्रिस्तरीय रस्ते लेखापरीक्षण सुनिश्चित करण्याची, स्वयंचलित वाहन चालवण्याच्या चाचणी मार्गांची स्थापना करण्याची आणि कर्मचाऱ्यांची कमतरता दूर करण्याची शिफारस केली.

दस्तऐवजातही

• कॅगने नमूद केले की जगातील केवळ 1 टक्के वाहने असूनही, जागतिक रस्ते अपघातातील मृत्यूंपैकी 11 टक्के मृत्यू भारतात होतात आणि दर चार मिनिटांनी एका व्यक्तीचा मृत्यू होतो.
• रस्ते अपघातातील 79 टक्के मृत्यूंसाठी चालकाच्या चुका जबाबदार आहेत, असे कॅगने अधोरेखित केले, तरीही 44 कार्यालयांनी कोणत्याही चाचणी मार्गांशिवाय सर्वाधिक परवाने जारी केले.
• कॅगने नोंदवले की 82,843 प्रकरणांमध्ये (17.10%), अपघातग्रस्तांना जगण्यासाठी'सुवर्णकाळ'नंतर जवळच्या रुग्णालयात नेण्यात आले.
• वाहन सुरक्षा अनुपालन, अंमलबजावणी आणि अभियांत्रिकीमधील प्रणालीगत कमकुवतपणाची उदाहरणे म्हणून कॅगने अलीकडच्या तीन प्राणघातक अपघातांचा (2025 च्या उत्तरार्धात जैसलमेर, जयपूर आणि फलोदी) हवाला दिला.