घरेलु ग्यास आपूर्ति घट्दै जाँदा मल क्षेत्र आयातित आरएलएनजीमा निर्भर छ।

सांसदले रसायन तथा उर्वरक मन्त्रालयलाई आयातित मल आदानहरूमा भारतको निर्भरता, पुरानो युरिया प्लान्टहरूको दक्षता र क्षमतालाई आधुनिकीकरण गर्न र कालाबाजारी रोक्नका लागि गरिएका उपायहरूको सरकारको मूल्याङ्कनको विवरण दिन आग्रह गरे।

सोधे र जवाफ दिएः श्री विशालदादा प्रकाशबापु पाटिलद्वारा सोधिएको; रसायन तथा उर्वरक मन्त्रालयद्वारा जवाफ (मन्त्री श्री जगत प्रकाश नड्डा)।

सरकारले के भनेको हो

• उर्वरक क्षेत्रद्वारा प्राकृतिक ग्याँसको खपत 19,649 एमएमएससीएम थियो, जसमा 2,887 एमएमएससीएम घरेलु ग्याँस र 16,762 एमएमएससीएम आयातित आरएलएनजी समावेश थियो।
• नयाँ लगानी नीति (एनआइपी) 2012 अन्तर्गत 76.2 एलएमटिपिएको संयुक्त क्षमता भएका 6 वटा नयाँ युरिया एकाइहरू स्थापना गरिएको थियो।
• कुल स्वदेशी युरिया उत्पादन क्षमता 2014-15 मा 207.54 LMTPA बाट 2026-27 मा 269.42 LMTPA मा बढ्यो।
• युरिया उत्पादन 2023-24 मा रेकर्ड 314.07 LMT मा पुग्यो, 293.30 LMT 2025-26 मा उत्पादन भयो।
• युरियाका लागि राष्ट्रिय लगानी नीति-2026 (एनआइपीयू-2026) लाई सिसिइएले 15.07.2026 मा अनुमोदन गरेको थियो।
• 01.04.2026 देखि 17.07.2026 सम्म, 1,58,886 छापाहरू सञ्चालन गरियो, जसको परिणामस्वरूप 8,262 कारण देखाउनुहोस् नोटिसहरू, 2,692 इजाजतपत्रहरू निलम्बित/रद्द गरियो, र 247 एफ. आइ. आरहरू दर्ता गरियो।
• उर्वरकहरूलाई आवश्यक वस्तु ऐन, 1955 अन्तर्गत आवश्यक वस्तुको रूपमा घोषणा गरिएको छ र उर्वरक नियन्त्रण आदेश, 1985 अन्तर्गत विनियमित गरिएको छ।

कागजातमा पनि

• जवाफमा भनिएको छ कि घरेलु प्राकृतिक ग्याँसको उपलब्धता क्षेत्रको आवश्यकताको तुलनामा सीमित छ, जसले गर्दा आयातित पुनः-ग्याँसयुक्त तरलीकृत प्राकृतिक ग्याँस (आरएलएनजी) को प्रयोग आवश्यक छ।
• जवाफले अप्रिल-जुलाई 2026 अवधिका लागि विशिष्ट प्रवर्तन तथ्याङ्कहरू प्रदान गर्दछ, जसमा छापा र एफआइआरहरूको सङ्ख्या समावेश छ, तर कालो मार्केटिङ वा डाइभर्सन नोक्सानको कुल मूल्यका लागि विशिष्ट तथ्याङ्क प्रदान गर्दैन।
• उपलब्धता सुनिश्चित गर्न माग र स्वदेशी उत्पादनबिचको अन्तर समयमै आयात गरेर पूरा गरिन्छ भन्ने जवाफमा उल्लेख छ।