આધાર, મતદાર ઓળખપત્ર, પાન કાર્ડ નાગરિકતાનો નિર્ણાયક પુરાવો નથીઃ કલકત્તા હાઈકોર્ટ

વિદેશી નાગરિક તરીકે વ્યક્તિની અટકાયતને પડકારતી રિટ પિટિશનમાં કલકત્તા હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો છે. તે નાગરિકો માટે મહત્વનો છે કારણ કે તે સ્પષ્ટ કરે છે કે આધાર, મતદાર ઓળખપત્ર અને પાન કાર્ડ જેવા સામાન્ય દસ્તાવેજો દેશનિકાલને લગતી કાનૂની કાર્યવાહીમાં ભારતીય નાગરિકતાના નિર્ણાયક પુરાવા નથી.

આ ચુકાદો અરજદાર (સુમન મોલ્લા), અટકાયત કરાયેલ વ્યક્તિ (તેના ભત્રીજા/પિતરાઈ ભાઈ), પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય, ભારત સંઘ અને સામાન્ય જનતાને ઇમિગ્રેશન અને ફોરેનર્સ એક્ટ, 2025 હેઠળ નાગરિકતા સાબિત કરવા માટેના પુરાવા ધોરણો અંગે ચિંતિત કરે છે.

• કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મતદાર ઓળખપત્ર, આધારકાર્ડ, પાનકાર્ડ અને બેંક ખાતાની પાસબુક ભારતીય નાગરિકતાનો નિર્ણાયક પુરાવો નથી.
• અદાલતે શોધી કાઢ્યું હતું કે અરજદાર જન્મ દ્વારા (કોઈ જન્મ પ્રમાણપત્ર નહીં) અથવા વંશ દ્વારા (અસંગત પિતાના નામ અને માતાના સંબંધીઓ સાથે જોડાણનો અભાવ) કેદીની નાગરિકતા સ્થાપિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો.
• અદાલતે નોંધ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીયતા સ્થાપિત કરવા માટે પુરાવાનો બોજ ઇમિગ્રેશન એન્ડ ફોરેનર્સ એક્ટ, 1946 (અને 2025 એક્ટ) ની કલમ 16 હેઠળ અટકાયત કરનાર પર છે.
• કોર્ટે તેના માતાપિતાની નાગરિકતા અંગે કેદી સામે પ્રતિકૂળ નિષ્કર્ષ કાઢ્યો હતો કારણ કે અરજદારે સંભવિત ડીએનએ પરીક્ષણ માટે માતાપિતાના નશ્વર અવશેષોના સ્થાનને ઓળખવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
• અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે અટકાયત કરનાર વ્યક્તિએ પૂછપરછ દરમિયાન બાંગ્લાદેશી નાગરિક હોવાની કબૂલાત કરી હતી, જોકે આ કબૂલાત અટકાયત દરમિયાન કરવામાં આવી હતી.
• ગૃહ મંત્રાલયના 2 મે, 2025ના પરિપત્ર હેઠળ અટકાયત હાથ ધરવામાં આવી હતી, જેને આ અરજીમાં પડકારવામાં આવ્યો ન હતો.

એ. આઈ. દ્વારા દસ્તાવેજમાંથી લખાયેલું અને તેની સામે ચકાસાયેલું. નીચેનું મૂળ અધિકૃત છે.

મૂળ દસ્તાવેજ