પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશના નાગરિકોને વિદેશી ભારતીય કાર્ડ ધારકનો દરજ્જો આપવા પર બિલનો પ્રતિબંધ

તેનો ઉદ્દેશ ભારતીય નાગરિકોના જીવનસાથી અને સગીર બાળકોને સામેલ કરવા માટે લાયકાતનો વિસ્તાર કરીને અને નેચરલાઈઝેશન માટે રહેઠાણની જરૂરિયાતોને સ્પષ્ટ કરીને હાલના કાયદામાં રહેલી ખામીઓને દૂર કરવાનો છે.

તે કોની ચિંતા કરે છેઃ આ બિલ'વિદેશી ભારતીય કાર્ડ ધારક'તરીકે નોંધણી કરાવવા માંગતા વ્યક્તિઓને અસર કરે છે, જેમાં અન્ય દેશોના નાગરિકો કે જેઓ અગાઉ ભારતીય નાગરિકો હતા, તેમના વંશજો, ભારતીય નાગરિકોના સગીર બાળકો અને ભારતીય નાગરિકોના જીવનસાથીનો સમાવેશ થાય છે. તે કેન્દ્ર સરકારને પણ અસર કરે છે, જેને નોંધણી કરવાની, અધિકારો આપવાની અને આ નોંધણીઓ રદ કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.

બિલ શું કરે છે?

• કલમ 2માં'ભારતના વિદેશી નાગરિક'નું નામ બદલીને'વિદેશી ભારતીય કાર્ડ ધારક'રાખ્યું છે.
• જો લગ્ન નોંધાયેલા હોય અને ઓછામાં ઓછા બે વર્ષ સુધી ટકી રહ્યા હોય, તો ભારતીય નાગરિકોના જીવનસાથીની નોંધણીની મંજૂરી સુરક્ષા મંજૂરીને આધિન છે.
• જ્યાં માતા-પિતા બંને ભારતીય નાગરિક હોય અથવા એક માતા-પિતા ભારતીય નાગરિક હોય તેવા સગીર બાળકોની નોંધણીની મંજૂરી આપે છે.
• પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અથવા અન્ય ચોક્કસ દેશોના નાગરિક હોય અથવા રહી હોય તેવી વ્યક્તિઓને પાત્રતાથી સ્પષ્ટ રીતે બાકાત રાખે છે.
• તે સ્પષ્ટ કરે છે કે કાર્ડધારકોને મત આપવાનો, જાહેર હોદ્દો સંભાળવાનો અથવા અમુક ઉચ્ચ ન્યાયિક અથવા કાર્યકારી હોદ્દાઓ પર નિમણૂક કરવાનો અધિકાર નથી.
• કેન્દ્ર સરકારને વિશેષ સંજોગોમાં નેચરલાઈઝેશન માટે 12 મહિનાની રહેઠાણની જરૂરિયાતમાં 30 દિવસ સુધીની છૂટ આપવાની મંજૂરી આપે છે.
• પતિ-પત્ની તરીકે નોંધાયેલા લોકો માટે છેતરપિંડી, બંધારણ પ્રત્યેનો અસંતોષ અથવા લગ્નના વિસર્જન સહિત નોંધણી રદ કરવા માટેના આધારો પૂરા પાડે છે.

દસ્તાવેજમાં પણ

• આ બિલ સ્પષ્ટ રીતે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશના નાગરિકોને વિદેશી ભારતીય કાર્ડ ધારકનો દરજ્જો મેળવવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે.
• તે કાર્ડ માટે અરજી કરતા ભારતીય નાગરિકોની પત્નીઓ માટે પૂર્વ સુરક્ષા મંજૂરીની જરૂરિયાત રજૂ કરે છે.
• આ બિલ 2011માં રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું (2011નું બિલ નંબર XLVIII), જોકે પ્રોમ્પ્ટમાં આપવામાં આવેલું શીર્ષક 2013 છે.