સુપ્રીમ કોર્ટે અમલમાં મૂકતા પહેલા અરવલ્લીની વ્યાખ્યાની નિષ્ણાત સમીક્ષા કરવાનો આદેશ આપ્યો

આ અરવલ્લીની ટેકરીઓ અને પર્વતોની વ્યાખ્યા અને સીમાંકન પર સ્વ-મોટો રિટ અરજી અંગે ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતની કાર્યવાહીનો રેકોર્ડ છે. તે નાગરિકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે સંરક્ષિત વિસ્તારોની કાનૂની અને પર્યાવરણીય સીમાઓને સંબોધિત કરે છે, જે આ પ્રદેશમાં ખાણકામના નિયમો અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણને સીધી અસર કરે છે.

ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત, ભારત સરકાર (પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય સહિત), સંબંધિત રાજ્યો, અરાવલી બચાઓ નાગરિક આંદોલન, પીપલ્સ ફોર અરાવલી, માઇનિંગ એન્જિનિયર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા અને વિવિધ હિતધારકો અને ન્યાયમિત્રો.

• અદાલતે 03.10.2025 ના અહેવાલનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોની ઉચ્ચ સત્તા ધરાવતી સમિતિની રચના કરવાની જરૂરિયાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.
• કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે આ નિષ્ણાત મૂલ્યાંકન સમિતિના અહેવાલના અમલીકરણ અથવા 20.11.2025 ના ચુકાદાના નિર્દેશોના અમલીકરણ પહેલાં થવું જોઈએ.
• અદાલતે નિષ્ણાત સમીક્ષા માટે ચોક્કસ મુદ્દાઓની ઓળખ કરી હતી, જેમાં ટેકરીઓ વચ્ચેની 500 મીટરની વ્યાખ્યા'માળખાકીય વિરોધાભાસ'બનાવે છે કે કેમ જે સંરક્ષિત પ્રદેશને સંકુચિત કરે છે અને અનિયંત્રિત ખાણકામ માટે'બિન-અરાવલી'વિસ્તારોને વિસ્તૃત કરે છે.
• કોર્ટે સવાલ કર્યો હતો કે શું 100 મીટર કે તેથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતી ટેકરીઓ વચ્ચેનું અંતર 500 મીટરથી વધુ હોય તો પણ શું તે સંલગ્ન પર્યાવરણીય રચના બનાવે છે.
• અદાલતે રાજસ્થાનની 12,081 ટેકરીઓમાંથી માત્ર 1,048 ટેકરીઓ 100 મીટરની ઊંચાઈની મર્યાદાને પૂર્ણ કરે છે તેવા દાવાઓની વાસ્તવિક ચોકસાઈ પર સ્પષ્ટતા માંગી હતી.
• કોર્ટે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (એમ. ઓ. ઇ. એફ. સી. સી.) ને ઉચ્ચ સત્તા ધરાવતી સમિતિ માટે નામ સૂચવવા વિનંતી કરી હતી.
• એમ. ઓ. ઇ. એફ. સી. સી. એ જણાવ્યું હતું કે તેને એમિકસ ક્યુરી દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા નામો પર કોઈ વાંધો નથી અને વધારાના નામોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો નથી.
• કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવા પરિણામોના નિર્ણયોને વૈજ્ઞાનિક રીતે મજબૂત અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણના સિદ્ધાંતો સાથે સુસંગત છે તેની ખાતરી કરવા માટે નિષ્ણાત મૂલ્યાંકનની જરૂર પડે છે.

એ. આઈ. દ્વારા દસ્તાવેજમાંથી લખાયેલું અને તેની સામે ચકાસાયેલું. નીચેનું મૂળ અધિકૃત છે.

મૂળ દસ્તાવેજ