ક્ષેત્રને પુનઃપ્રાપ્ત કરવુંઃ ખનિજ કરવેરા, સંઘવાદ અને એમએમડીઆર (સુધારા) અધિનિયમ 2026

આ ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતનો ચુકાદો છે (2024 આઈ. એન. એસ. સી. 554) જે ખનિજ અધિકારોના કરવેરાને લગતી કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે કાયદાકીય સત્તાઓના બંધારણીય વિતરણને લગતી અપીલોનો ઉકેલ લાવે છે. તે નાગરિકો માટે મહત્ત્વનું છે કારણ કે તે સ્પષ્ટ કરે છે કે રોયલ્ટી એ કર છે કે કેમ અને ખનિજ ધરાવતી જમીન પર રાજ્યના કરવેરાની માન્યતા નક્કી કરે છે, જે ખાણકામના નિયમો અને રાજ્યની નાણાકીય બાબતોને અસર કરે છે.

આ ચુકાદો ખનિજ ક્ષેત્ર વિકાસ સત્તામંડળ, ભારતીય સ્ટીલ સત્તામંડળ, વિવિધ રાજ્ય સરકારો (બિહાર, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત), ભારત સંઘ અને ખાણકામ કંપનીઓ સાથે સંબંધિત છે, જે રાજ્ય કરવેરા અને ઉપકરને પડકાર આપે છે.

• આ કેસ લિસ્ટ I (યુનિયન લિસ્ટ) ની એન્ટ્રી 54 હેઠળ સંસદ દ્વારા લાદવામાં આવેલી મર્યાદાઓને આધિન, ખનિજ અધિકારો પરના કરવેરાને લગતી લિસ્ટ II (રાજ્ય સૂચિ) ની મુખ્ય કાયદાકીય એન્ટ્રી એન્ટ્રી 50ને સંબોધિત કરે છે.
• કોર્ટ ખાણ અને ખનીજ (વિકાસ અને નિયમન) અધિનિયમ, 1957 (એમ. એમ. ડી. આર. અધિનિયમ) ની સમીક્ષા કરે છે, ખાસ કરીને કલમ 9, જે ખાણકામ લીઝ ધારકો દ્વારા રોયલ્ટીની ચૂકવણીને ફરજિયાત બનાવે છે.
• આ ચુકાદો ઇન્ડિયા સિમેન્ટ લિમિટેડ વિરુદ્ધ તમિલનાડુ રાજ્ય (1990) માં સાત ન્યાયાધીશોની બેન્ચનો નિર્ણય, જેમાં રોયલ્ટીને કર ગણવામાં આવે છે, અને પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય વિરુદ્ધ કેસોરમ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (2004) માં બંધારણીય બેન્ચનો નિર્ણય, જેમાં રોયલ્ટીને કર નથી, તે વચ્ચેના સંઘર્ષની તપાસ કરે છે.
• કોર્ટ લિસ્ટ IIની એન્ટ્રી 49 હેઠળ ખનીજ ધરાવતી જમીન પર રાજ્યના કરવેરાની માન્યતાનું વિશ્લેષણ કરે છે, જ્યાં રાજ્યો કરના માપ તરીકે ખનીજ મૂલ્ય અથવા રોયલ્ટીનો ઉપયોગ કરે છે.
• આ ચુકાદો'ખાણોનું નિયમન'(એન્ટ્રી 23 લિસ્ટ II) અને'ખનિજ વિકાસ'(એન્ટ્રી 54 લિસ્ટ I), તેમજ'જમીન અને ઇમારતો પરના કરવેરા'(એન્ટ્રી 49 લિસ્ટ II) વચ્ચેના આંતર-સંબંધને સંબોધિત કરે છે.

એ. આઈ. દ્વારા દસ્તાવેજમાંથી લખાયેલું અને તેની સામે ચકાસાયેલું. નીચેનું મૂળ અધિકૃત છે.

મૂળ દસ્તાવેજ