હાથશાળ વણકર કૌશલ્ય યોજનાઓ માટે રાજ્યવાર ભંડોળની ફાળવણી નહીં

આ પ્રશ્ન કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલયને પૂછવામાં આવ્યો હતો કે શું હાથશાળ વણકરો, ખાસ કરીને ગ્રામીણ મહિલાઓ માટે ફેશન ડિઝાઇનિંગમાં કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા તાલીમ માટે પહેલ અસ્તિત્વમાં છે, અને છેલ્લા ત્રણ વર્ષ અને ચાલુ વર્ષમાં કેટલા કામદારોને લાભ થયો છે અને કેટલો ખર્ચ થયો છે તેની વિગતો પૂરી પાડવી.

પૂછ્યું અને જવાબ આપ્યોઃ શ્રી ટી. આર. બાલુએ પૂછ્યું; કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલયમાં રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) શ્રી જયંત ચૌધરીએ જવાબ આપ્યો.

શું કહ્યું સરકારે

• સરકાર જણાવે છે કે હાથશાળ ક્ષેત્ર 25 લાખથી વધુ મહિલા વણકરો સહિત 35 લાખથી વધુ લોકોને જોડે છે.
• સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશન (સિમ) હેઠળ, તાલીમ પી. એમ. કે. વી. વાય., જે. એસ. એસ., એન. એ. પી. એસ. અને સીટીએસ જેવી યોજનાઓ દ્વારા આઈટીઆઈ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
• સમર્થ યોજના (કાપડ મંત્રાલય) હાથવણાટ સહિત કાપડ ક્ષેત્ર માટે માંગ-સંચાલિત, પ્લેસમેન્ટ-લક્ષી કૌશલ્ય પ્રદાન કરે છે.
• રાષ્ટ્રીય હાથશાળ વિકાસ કાર્યક્રમ (એન. એચ. ડી. પી.) વણકર મુદ્રા યોજના હેઠળ રાહત ધિરાણની સાથે લૂમ, વર્કશેડ, લાઇટિંગ અને ડિઝાઇન વિકાસ માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.
• NHDP હેઠળ 2020-21 અને 2025-26 વચ્ચે 237 હાથશાળ ઉત્પાદક કંપનીઓ (HPC) ની રચના કરવામાં આવી હતી.
• અંદાજે 1.5 લાખ વણકરો/સંસ્થાઓ સરકારી ઇ-માર્કેટ પ્લેસ (જીઇએમ) પર કાર્યરત છે, અને 5,413 વણકરો'ભારત હસ્તનિર્મિત'ઇ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ (2023-24 થી 2026-27) પર કાર્યરત છે.
• પી. એમ. કે. વી. વાય., જે. એસ. એસ. અને એન. એ. પી. એસ. માટે 2023-24 થી જૂન 2026 સુધી બહાર પાડવામાં આવેલા કુલ ભંડોળની વિગતો કોષ્ટકમાં આપવામાં આવી છે (દા. ત., પી. એમ. કે. વી. વાય.: 2023-24 માં ₹ 510.52 કરોડ; એન. એ. પી. એસ.: 2023-24 માં ₹ 594.30 કરોડ).
• 2023-24 થી જૂન 2026 સુધી સમર્થ યોજના માટે બહાર પાડવામાં આવેલ કુલ ભંડોળ કોષ્ટકમાં વિગતવાર છે (દા. ત., 2023-24 માં રૂ. 114.99 કરોડ).
• એમ. એસ. ડી. ઈ. યોજનાઓ (પરિશિષ્ટ-1), સમર્થ (પરિશિષ્ટ-2), એન. એચ. ડી. પી. માળખાગત સહાય (પરિશિષ્ટ-3) અને એન. એચ. ડી. પી. લોન (પરિશિષ્ટ-4) હેઠળ પ્રશિક્ષિત કામદારો માટે રાજ્યવાર માહિતી પૂરી પાડવામાં આવે છે.
• એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ. એ.

દસ્તાવેજમાં પણ

• જવાબ સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે એન. એચ. ડી. પી. અને સમર્થ યોજનાઓ હેઠળ રાજ્ય/જિલ્લા મુજબ ભંડોળની ફાળવણી કરવામાં આવી નથી, જોકે લાભાર્થીઓ અને માળખાગત સુવિધાઓ પર રાજ્ય મુજબની માહિતી જોડાણોમાં આપવામાં આવી છે.
• જવાબ નોંધે છે કે એન. એ. પી. એસ. માટે ભંડોળ સંસ્થાઓને બદલે સીધા એપ્રેન્ટિસ (દર મહિને 1500 રૂપિયા સુધી) ને સ્ટાઇપેન્ડ તરીકે આપવામાં આવે છે.
• જવાબ સ્પષ્ટ કરે છે કે આઇ. ટી. આઈ. દ્વારા અમલમાં મુકવામાં આવેલી કારીગર તાલીમ યોજના (સીટીએસ) માટે રોજિંદા વહીવટ અને નાણાકીય નિયંત્રણ સંબંધિત રાજ્ય સરકાર/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વહીવટીતંત્ર પાસે છે.