अदालतां अदालतें ते नियामकें
दिल्ली उच्च अदालत ने अनिच्छुक आरोपी गी नार्को परीक्षण आस्तै मजबूर करने पर रोक लाई
एह् दिल्ली उच्च अदालत (तारीख 17.09.2026) दा इक फैसला ऐ जेह्दे च आखेआ गेआ ऐ जे केह् इक शिकायतकर्ता इक अनिच्छुक आरोपी व्यक्ति गी नार्को विश्लेषण परख कराने आस्तै मजबूर करी सकदा ऐ।
एह् नागरिकें आस्तै म्हत्तवपूर्ण ऐ की जे एह् आत्म-दोषारोपण दे खलाफ संवैधानिक अधिकार ते आपराधिक जांच च अनैच्छिक वैज्ञानिक परख पर रोक दी पुष्टि करदा ऐ।
एह् कुस दी चिंता ऐः याचिकाकर्ता (मृतक पीड़ता दे पिता), दिल्ली राज्य ऐन्न. सी. टी., आरोपी व्यक्ति (अर्जुन, राजपाल @टिंकू, ते विवेक कुमार @मोनू), ते शामल अदालतां (दिल्ली उच्च अदालत, अतिरिक्त सत्र न्यायाधीश, ते निचली अदालत)।
दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ
- दिल्ली उच्च अदालत ने फैसला दित्ता जे इक शिकायतकर्ता इक अनिच्छुक आरोपी गी नार्को विश्लेषण परख कराने आस्तै मजबूर नेईं करी सकदा।
- अदालत ने सेल्वी ते अन्य बनाम कर्नाटक राज्य च सर्वोच्च अदालत दे फैसले पर भरोसा कीता, जेह्दे च आखेआ गेआ ऐ जे नार्को विश्लेषण, पॉलीग्राफ, जां बी. ई. ए. पी. परखें दा अनिवार्य प्रशासन अनुच्छेद 20 (3) दे मताबक आत्म-दोषारोपण दे खलाफ अधिकार ते संविधान दे अनुच्छेद 21 दे मताबक निजी अजादी दा उल्लंघन करदा ऐ।
- अदालत ने नोट कीता जे परख आस्तै दरखास्त जांच अधिकारी दे बजाए शिकायतकर्ता आसेआ दायर कीती गेई ही, जेह्ड़ा जांच आस्तै ज़िम्मेवार प्राथमिक प्राधिकारी ऐ।
- उच्च अदालत ने निचली अदालतें दी याचिका गी खारिज करने दी पुश्टी कीती, जेह्दे च उ'नें आदेशें च कोई कमजोरी नेईं पाई गेई जि'नें आरोपी दे इनकार करने दे कारण परख गी अनिवार्य करने शा इन्कार करी दित्ता हा।
- अदालत ने स्पश्ट कीता जे हालां-के इस चाल्ली दे परीक्षणें दे स्वैच्छिक प्रशासन दी इजाज़त सुरक्षा उपायों दे कन्नै दित्ती गेई ऐ, पर नतीजें गी खुद सबूत दे रूप च मंजूर नेईं कीता जाई सकदा, हालां-के बाद च खोजी गेई जानकारी सबूत अधिनियम दी धारा 27 दे मताबक मंजूर कीती जाई सकदी ऐ।
दस्तावेज़ च बी
- इस मामले च 2017 च इक 21एं बʼरें दी पीड़ता दी मौत शामल ऐ, जेह्दे च भारती दंड संहिता दी धारा 365/302/174 ए/34 दे तैह्त ऐफ्फ. आई. आर. दर्ज कीती गेई ऐ।
- याचिकाकर्ता ने दलील दित्ती जे अनुच्छेद 21 दे तैह्त इक निरपक्ख मुक़दमे दे पीड़ता दे अधिकार गी आरोपी दे अधिकारें गी ओवरराइड करना चाहिदा, पर अदालत ने अनुच्छेद 20 (3) ते 21 दे तैह्त आरोपी दी गैर-खतरनाक सुरक्षा गी प्राथमिकता दित्ती।
- अदालत ने आखेआ जे निचली अदालत दे हुकम च छड़ा द'ऊं आरोपीएं (जसपाल ते विवेक) दे इन्कार गी दर्ज कीता गेआ हा, पर इस अधार पर अग्गें बधाए गे जे त्र'ऊं बचे दे आरोपीएं नांह् करी दित्ती ही।
- राज्य ने दलील दित्ती जे पुनरीक्षण याचिका प्रक्रिया दा दुरूपयोग हा ते खʼल्लियां अदालतां उचित प्रक्रिया दा पालन करदियां हियां।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
प्रेस आसेआ सरकारी दस्तावेज़ पेश कीते गे
सरकारी दस्तावेज़ · संदर्भ 65बी0918सी1ई8सीडीई37
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।