अदालतां सुप्रीम कोर्ट
सुप्रीम कोर्ट ने राजस्थान दियें नदियां च गैर-कानूनी बजरी खनन दी ऐस्स. आई. टी. जांच दा हुकम दित्ता
एह् मामला राजस्थान च जोजरी-बांदी-लूनी नदी पारिस्थितिकी तंत्र दे लगातार क्षरण ते गैरकानूनी खनन ते औद्योगिक प्रदूषण दे खलाफ एह्दे बहाली, संरक्षण ते प्रवर्तन आस्तै समन्वित उपायें दी लोड़ कन्नै सरबंधत ऐ।
एह् कुस दी चिंता ऐः याचिकाकर्ताः जोधपुर प्रदूषण नियंत्रण ते अनुसंधान फाउंडेशन (ते होर केईं); उत्तरदाताः राजस्थान राज्य; बेंचः प्रदान कीते गेदे पाठ च नेईं आखेआ गेआ ऐ।
अदालत ने केह् फैसला दित्ता
- अदालत ने उच्च-स्तरीय पारिस्थितिकी तंत्र निगरानी समिति दी नदी गलियारें गी सीवेज प्रवाह अनुमानें दे बजाए दर्ज सीमाएं दे अधार पर संरक्षत करने दी संस्तुति गी नोट कीता।
- अदालत ने समिति दी नदी दी सीमा दे 500 मीटर दे अंदर सूहा-श्रेणी दे उद्योगें पर रोक लाने ते 100 मीटर सुरक्षा खेतर बनाए रखने दी संस्तुति गी नोट कीता।
- अदालत ने संगठत गैरकानूनी खनन ते सरकारी मिलीभुगत च इक स्वतंत्र बशेश जांच दल (ऐस्स. आई. टी.) आस्तै समिति दी संस्तुति गी नोट कीता।
- अदालत ने राज्य दी इस दलील पर ध्यान दित्ता जे ओह् उसलै तक्कर नमें उद्योगें गी इजाज़त देने शा बचेगी जिसलै तक्कर जे हाई फ्लड लाइनें ते बफर जोनें गी कानूनी रूप कन्नै निश्चत नेईं कीता जंदा।
- अदालत ने बिनैकार दी 4 एमएलडी ज़ीरो लिक्विड डिस्चार्ज (जेडएलडी) परियोजना प्रस्ताव गी मंजूरी ते माली मदद आस्तै राज्य सरकार दे समक्ष पेश करने दी विनती गी नोट कीता।
- मामले गी 26 अक्तूबर, 2026 गी सूचीबद्ध करने दा निर्देश दित्ता गेआ हा (पाठ च संदर्भत पिछले हुकम मताबक)।
दस्तावेज़ च बी
- समिति ने चेतावनी दित्ती जे जल संसाधन विभाग ने सीवेज प्रवाह दे अधार पर नदी दी चौड़ाई दा निर्धारण करने दी कोशश करियै अदालत दे पिछले निर्देशें गी गलत समझा, जिस्सी अदालत ने निर्देश नेईं दित्ता हा।
- समिति ने इस गल्ल पर जोर दित्ता जे सीवेज प्रवाह कन्नै मेल खाने आस्तै नदी दी चौड़ाई गी घट्ट करने कन्नै नदी प्रभावी रूप कन्नै इक तंग चैनल तक्कर घट्ट होई जंदी ऐ, जेह्दे कन्नै पारिस्थितिकी तंत्र दी बहाली दे उद्देश गी हराया जाई सकदा ऐ।
- राजस्थान राज्य ने दलील दित्ती जे सीवेज प्रवाह दे अधार पर नदी दी चौड़ाई गी परतियै निश्चत करने दी कवायद गी गलत मन्नेआ गेआ हा ते इसगी जारी नेईं रक्खेआ जाई सकदा।
- बिनैकार ने जोधपुर च 4 एमएलडी जेडएलडी सुविधा दा प्रस्ताव दित्ता, जिस्सी समिति ने बद्ध समें सीमा दे अंदर सखताई कन्नै लागू करने दी अनुशंसा कीती।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
भारत दी सर्वोच्च अदालत-हुकम ते फैसले
अदालती हुकम · संदर्भ. 2025 दी रिट याचिका (सिविल) सं. 8 · 6 नवंबर 2026
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।