Sunday, 8 November 2026 कौन ज़िम्मेदार?
कौन ज़िम्मेदार?KaunZimmedar

ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।

ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬੀ (ਪੰਜਾਬੀ) ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ (ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਇੰਡਿਕਟ੍ਰਾਂਸ2)। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ।

ਆਡਿਟ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ

ਕੈਗ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਤੋਂ 383 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ

ਇਸ ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਈ ਮਿਆਦ ਲਈ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 30 ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ ਮਿਆਦ ਲਈ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 30 ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈਃ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ (ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ)

ਆਡੀਟਰ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ

  • ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ (ਸੀਟੀਓ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਖਣਿਜ ਖੁਦਾਈ ਲਈ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ।
  • ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਈ-ਰਵਾਨਾ ਅਤੇ ਪਾਡ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ।
  • ਜਨਵਰੀ 2022 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੱਖਾਂ ਈ-ਰਵਾਨਾ/ਈ-ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਪਾਸਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਫੀਸ ਵਿੱਚ 6.97 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ।
  • ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਖਤੇਦਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲੀਜ਼ ਲਈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ।
  • ਈ-ਰਵਾਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ 42,000 ਮੀਟਰਕ ਟਨ ਖਣਿਜ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੇਜਣ ਕਾਰਨ 2.36 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
  • ਖਣਿਜ ਬਜਰੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਗੈਰ-ਲੇਵੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੰਪਾਊਂਡ ਫੀਸ।
  • ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਪਰਮਿਟ ਧਾਰਕ ਤੋਂ ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਡੀ. ਐੱਮ. ਐੱਫ. ਟੀ. ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ।
  • ਮਾਈਨਿੰਗ ਲੀਜ਼ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਦੇਰੀ ਫੀਸ ਦੀ ਘੱਟ ਮੰਗ।
  • ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਲਈ ₹2 ਕਰੋਡ਼ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ₹3 ਕਰੋਡ਼ ਅਤੇ ₹4 ਕਰੋਡ਼ ਮੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਦੀ ਗੈਰ-ਵਸੂਲੀ।
  • ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਭੁਗਤਾਨ।
  • ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਔਨਲਾਈਨ ਮੈਡੀਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਾਫਟਵੇਅਰ (ਆਈ. ਓ. ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਐੱਸ.) ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ. ਟੀ. ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਫਸਟ-ਐਕਸਪਾਈਰੀ-ਫਸਟ-ਆਊਟ (ਐੱਫ. ਈ. ਐੱਫ. ਓ.) ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
  • ਸਤੰਬਰ 2024 ਤੱਕ 5,486 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ 67, 417.00 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਨਿਰੀਖਣ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ

  • ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਖੁਦਾਈ ਲਈ 192 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਪਾਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਲਈ 191 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
  • ਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ 42 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਾਡ਼ੇ, ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਜਾਂ ਘਟੀਆ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
  • ਕੈਗ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ?

ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ AI ਮਾਡਲ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਅੰਕਡ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਜਾਂਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ। ਅੰਕਡ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।

ਇਹ ਚੈੱਕ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨੰਬਰ ਸਿਰਫ਼। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ-ਇਸ ਲਈ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਡੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਃ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ।

ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ · ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ

ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ (ਕੈਗ)-ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ

ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ · 2024

ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ 2024 · 51.6 MB ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਖੋਲ੍ਹੋ cag.gov.in ਉੱਤੇ

ਚਰਚਾ

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੋ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਪਰਾਧ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਨਾ ਦੱਸੋ-ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਸਿਵਲ ਬਣੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਕ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਗੂਗਲ ਨਾਲ ਸਾਈਨ ਇਨ ਕਰੋ

ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।