ਆਡਿਟ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ
ਕੈਗ ਨੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਮ੍ਹਾਂ
ਇਸ ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ 31 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਸਾਲ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ, ਰਿਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
₹6, 363.96 ਕਰੋਡ਼ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਾਭ-ਲਾਗਤ ਅਨੁਪਾਤ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਲਾਨਾ ਓ ਐਂਡ ਐੱਮ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ...
ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਘਾਟੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਖਣਿਜ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਭਾਗ, ਜਲ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਭਾਗ, ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ (ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਟੈਂਪ ਅਤੇ ਵੈਟ) ਅਤੇ ਊਰ੍ਜਾ ਵਿਭਾਗ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈਃ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਰਮਦਾ ਘਾਟੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਖਣਿਜ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਭਾਗ, ਜਲ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਭਾਗ, ਵਪਾਰਕ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਊਰ੍ਜਾ ਵਿਭਾਗ)।
ਆਡੀਟਰ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ
- ਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੂਖਮ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਸਲ ਸਰਵੇਖਣਾਂ'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 15 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਗਲਤ ਮੁੱਲ ਸਮਾਯੋਜਨ ਗਣਨਾ ਕਾਰਨ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਕੁੱਲ ₹ 85.76 ਕਰੋਡ਼।
- ਕੈਗ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਟੀਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 1,1,000 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਣਉਚਿਤ ਲਾਭ ਨੋਟ ਕੀਤਾ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਬੈਂਕ ਗਰੰਟੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 387.49 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਿਫਟਿੰਗ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਤੀ ਮਾਈਕਰੋ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਲ ਸਮਾਯੋਜਨ ਲਈ 7 ਕਰੋਡ਼ 30 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
- ਕੈਗ ਨੂੰ ਸਲੀਮਾਨਾਬਾਦ ਕੈਰੀਅਰ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦਾ ਅਣਉਚਿਤ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਰਾਇਲਟੀ ਦਾ ਘੱਟ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 4.76 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਅਤੇ 48.50 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 51 ਲੀਜ਼ ਡੀਡਾਂ ਉੱਤੇ 3.66 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸੈੱਸ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਦੀ ਘੱਟ ਵਸੂਲੀ ਪਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ₹1 ਲੱਖ (ਵੈਟ), ₹8.73 ਕਰੋਡ਼ (ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ/ਸਟੈਂਪ ਡਿਊਟੀ), ਅਤੇ ₹2 ਕਰੋਡ਼ (ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੁੱਲ ਵਿਵਸਥਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ
- ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਾਭ-ਲਾਗਤ ਅਨੁਪਾਤ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਲਾਨਾ ਓ ਐਂਡ ਐੱਮ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸੂਖਮ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ 6,000 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਠੇਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋਡ਼ੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਟੀਲ ਦੀ ਗਲਤ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 1,1,000 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਣਉਚਿਤ ਲਾਭ ਹੋਇਆ।
- ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ ਪਤੀ ਸੂਖਮ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ?
ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ AI ਮਾਡਲ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅੰਕਡ਼ੇ ਚੈੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਚੈੱਕ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਚੈੱਕ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨੰਬਰ ਸਿਰਫ਼। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ-ਇਸ ਲਈ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ · ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ
ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ (ਕੈਗ)-ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ
ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ · 2025 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੰਬਰ 6 · 2025
ਇੱਥੇ ਪਡ਼੍ਹੋ
ਚਰਚਾ
ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।