Sunday, 8 November 2026 कौन ज़िम्मेदार?
कौन ज़िम्मेदार?KaunZimmedar

ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।

ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬੀ (ਪੰਜਾਬੀ) ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ (ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਇੰਡਿਕਟ੍ਰਾਂਸ2)। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ।

ਆਡਿਟ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ 4.55 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਣਵਰਤੀਃ ਕੈਗ

ਇਸ ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ'2017-18'ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ'2022-23'ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ'ਸ੍ਮਾਰ੍ਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ'ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।

4.55 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ 4.55 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਸ੍ਮਾਰ੍ਟ ਸਿਟੀ ਲਿਮਟਿਡ (ਡੀ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਦੁਆਰਾ 22 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈਃ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਸ੍ਮਾਰ੍ਟ ਸਿਟੀ ਲਿਮਟਿਡ (ਡੀ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਐੱਲ.), ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਪੇਜਲ ਸੰਸਦ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਸਮੇਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ।

ਆਡੀਟਰ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ

  • ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮੋਡੀਊਲ ਉੱਤੇ 4.55 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਖਰਚ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2025 ਤੱਕ ਅਣਵਰਤਿਆ ਰਿਹਾ।
  • ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਬਿੱਲਾਂ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ'ਸ੍ਮਾਰ੍ਟ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼'(ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਬੋਰਡਾਂ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਸੀ. ਸੀ. ਟੀ. ਵੀ.)'ਤੇ 5.91 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।
  • ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੈਂਸਰਾਂ ਉੱਤੇ 2 ਕਰੋਡ਼ 62 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਮਲਟੀ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਡੈਕਟ ਉੱਤੇ 3 ਕਰੋਡ਼ 24 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਖਰਚ।
  • ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ (ਪੀ. ਐੱਮ. ਸੀ.) ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ 5.19 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਅਦਾਇਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
  • 6. 20 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮੋਬਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਡਵਾਂਸ ਉੱਤੇ 0.81 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਨਾ ਕਰਨਾ।
  • ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਅਣਵਰਤੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ₹ 19.06 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ।
  • ਟੈਂਡਰ ਸੱਦੇ ਬਿਨਾਂ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ₹2.93 ਕਰੋਡ਼ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ।
  • ਰੁਕਾਵਟ-ਮੁਕਤ ਕੰਮ ਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ 19 ਤੋਂ 38 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  • ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਅਣਵਰਤੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ

  • ਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ 4.55 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਫਰਵਰੀ 2025 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
  • ਕੈਗ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 5.91 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ'ਸਮਾਰਟ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼'ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਕੂਲ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
  • ਕੈਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡੀ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਐੱਲ. ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ 1 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਲਈ 1 ਕਰੋਡ਼ 41 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
  • ਕੈਗ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਅਧਾਰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਧੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ?

ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ AI ਮਾਡਲ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਅੰਕਡ਼ੇ ਚੈੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਚੈੱਕ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਚੈੱਕ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨੰਬਰ ਸਿਰਫ਼। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ-ਇਸ ਲਈ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ · ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ

ਮੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ (ਕੈਗ)-ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ

ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ · 2025 ਦੀ ਰੈਫਰ ਰਿਪੋਰਟ ਨੰਬਰ 5 · 2025

ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ 2025 · 5.6 MB ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਖੋਲ੍ਹੋ cag.gov.in ਉੱਤੇ
ਇੱਥੇ ਪਡ਼੍ਹੋ

ਚਰਚਾ

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੋ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਪਰਾਧ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਨਾ ਦੱਸੋ-ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਸਿਵਲ ਬਣੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਕ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਗੂਗਲ ਨਾਲ ਸਾਈਨ ਇਨ ਕਰੋ

ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।