संसद संसद प्रश्न आ उत्तर
मंत्रालय पर्यावरण योजना लेल ₹1, 843.27 करोड़ 2025-26 बजटक हवाला दैत अछि।
प्रश्नमे पर्यावरण, वन आ जलवायु परिवर्तन मंत्रालयसँ विगत पाँच बरखमे पर्यावरणीय चुनौतीसभक लेल बजटीय परिव्यय, पारिस्थितिक क्षरण मानचित्रणक स्थिति, आ वितरित धनक विवरण प्रदान करबाक लेल कहल गेल छल।
प्रश्नमे पर्यावरण, वन आ जलवायु परिवर्तन मंत्रालयसँ विगत पाँच वर्षक पर्यावरणीय चुनौतीसभक लेल बजटीय परिव्यय, पारिस्थितिक क्षरण मानचित्रणक स्थिति, आ राष्ट्रीय स्वच्छ वायु कार्यक्रम (एनसीएपी) क अन्तर्गत वितरित धनक विवरण प्रदान करबाक लेल कहल गेल।
पूछल आ उत्तर देल गेलः श्री गुरमीत सिंह मीट हायर द्वारा पूछल गेल; पर्यावरण, वन आ जलवायु परिवर्तन मंत्रालय (मंत्री श्री भूपेन्द्र यादव) द्वारा उत्तर देल गेल।
सरकार की कहलनि?
- 2025-26 (संशोधित अनुमान) मे मंत्रालयक लेल कुल योजना-वार बजटीय परिव्यय ₹1,000 843.27 करोड़ छल।
- सरकार पारिस्थितिक क्षरणक मानचित्रण लेल उपग्रह रिमोट-सेंसिंग, जी. आई. एस., आ क्षेत्रीय अवलोकनक उपयोग करैत अछि।
- भारतीय वन सर्वेक्षण (एफ. एस. आई.) भारत वन राज्य रिपोर्ट (आई. एस. एफ. आर.) मे प्रकाशित द्विवार्षिक मूल्यांकन करैत अछि।
- आई. एस. एफ. आर. 2023मे 8,27, 356.95 वर्ग किलोमीटरक कुल वन आ वृक्ष आच्छादन अछि, जे भौगोलिक क्षेत्रक 25.17% अछि।
- एन. सी. ए. पी. मे 24 राज्य/केंद्र शासित प्रदेशक 130 शहर शामिल अछि।
- एन. सी. ए. पी. क अन्तर्गत जारी कयल गेल कुल वायु गुणवत्ता प्रदर्शन आधारित प्रोत्साहन अनुदान 16,000 करोड़ टाका अछि।
- XVth VITT AYOG MILIAN-PALS SITIGE CALENG FANDK MADHYMS 13,000 करोड़ रुपये जाली गेल।
- केन्द्रीय क्षेत्रक योजना'प्रदूषण नियंत्रण'क माध्यमसँ ₹2,000 करोड़ जारी कयल गेल छल।
- 130 एन. सी. ए. पी. शहरमेसँ 108मे 2017-18 क तुलनामे 2025-26 मे पी. एम. 10 सांद्रतामे कमी देखल गेल।
- 46 शहरमे पीएम10क स्तरमे 20 प्रतिशतसँ बेसीक कमी देखल गेल।
- 26 शहरमे पीएम10क स्तरमे 40 प्रतिशतसँ बेसीक कमी आयल अछि।
- 14 शहर एन. ए. ए. क्यू. एस. केँ पूरा कयलक जाहिमे पी. एम. 10 सांद्रता 60 माइक्रोग्राम/एम3 सँ कम छल।
दस्तावेजमे सेहो
- उत्तरमे कहल गेल अछि जे पारिस्थितिक क्षरण एकटा बहुक्षेत्रीय विषय अछि जाहिमे विभिन्न हितधारक सम्मिलित अछि आ एकर कारण अनेक प्राकृतिक आ मानवजनित कारक अछि।
- उत्तरमे उल्लेख अछि जे फरीदाबाद आ श्रीनगरक लेल वित्त वर्ष 2017-18 मे पीएम10क स्तर उपलब्ध नहि छल, तेँ तुलना लेल वित्त वर्ष 2020-21 (फरीदाबाद) आ वित्त वर्ष 2018-19 (श्रीनगर) क आधारभूत आंकडाक उपयोग कयल गेल छल।
- एकर उत्तर अनुलग्नक-1मे सूचीबद्ध योजना-वार बजटीय परिव्ययसँ अलग'संस्थागत निधि'क लेल एकटा सेहो समेकित आंकड़ा प्रदान नहि करैत अछि।
ई कोना लिखल गेल छल?
हमर अपन कंप्यूटर पर चलैत एकटा ए. आई. मॉडल सरकारी दस्तावेज पढ़ैत अछि आ ई सारांश लिखैत अछि। कोनो व्यक्ति एकर जाँच नहि कयने अछि।
आँकडाक जाँच कयल गेल। एहि सारांशमे प्रत्येक संख्या एकटा स्वचालित जाँच द्वारा दस्तावेजमे भेटल छल।
ओ जाँच तुलना करैत अछि। संख्यासभ मात्र। ई एहि बातक पुष्टि नहि कऽ सकैत अछि जे दस्तावेज जे कहैत अछि ओ शब्द कहल जाइत अछि-तेँ मूल दस्तावेज हमेशा प्राधिकरण होइत अछि।
एहि पृष्ठक अनुवाद मशीन द्वारा कयल गेल छल; अंग्रेजी पाठ आ मूल दस्तावेज आधिकारिक अछि।
हम सभ कोना काज करैत छी? · एहि कहानीमे कोनो त्रुटिक सूचना दियौक।
मूल दस्तावेज
भारतीय संसद-प्रश्न आ उत्तर (लोकसभा, तारांकित)
सरकारकेँ प्रश्न · संदर्भ लोक सभा प्रश्न 12 (सत्र 8) · 20 जुलाई 2026
एकरा एतऽ पढ़ू।
चर्चा।
एहि दस्तावेज पर एखन धरि कोनो चर्चा नहि भेल अछि।