2026 च्या नेमांचो मसुदो पी. सी. ए. कायद्या खाला जनावरांच्या प्रयोगांचें नियमन करतलो.

हो दस्तावेज नुस्तेंपालन, पशुपालन आनी दुग्ध मंत्रालय (पशुपालन आनी दुग्ध विभाग) कडल्यान'जनावरां आड क्रूरतायेचो प्रतिबंध (विज्ञानीक आनी शैक्षणिक हेतूं खातीर जनावरांच्या प्रयोगांचो नियमन) नियम, 2026'हाचो मसुदो उजवाडाक हाडपी एक अधिसूचना आसा. नागरिकांखातीर हें म्हत्वाचें आसा कारण तातूंत विज्ञानीक संशोधनांत जनावरांच्या वापरा खातीर परवानें, कल्याणकारी मानकां, आनी 3 आर तत्व (बदली, उणाव, रिफायनमेंट) सयत प्रस्तावीत नियामक आराखड्याची रुपरेखा आसा.

कोणाची चिंताः ह्या दस्तऐवजाचो संबंद प्राणी प्रयोग नियंत्रण आनी देखरेख समिती (सी. पी. सी. एस. ई. ए.), भारतीय प्राणी कल्याण परिषद (आय. सी. ए. डब्ल्यू.), नोंदणीकृत प्रजनन करपी, वेपारी, प्रयोगशाळेच्या जनावरांचो वापर करपी, तशेंच कशेरुकी जनावरांचो आस्पाव आशिल्ल्या विज्ञानीक वा शिक्षणीक प्रयोग करपी संस्थां कडेन आसा.

दस्तावेज कितें सांगता?

• ह्या नेमांच्या मसुद्याचें नांव'प्राण्यांचेर जावपी क्रूरतायेचो प्रतिबंध (विज्ञानीक आनी शिक्षणीक हेतूं खातीर जनावरांच्या प्रयोगांचें नियमन) नियम, 2026 "अशें आसा.
• विज्ञानीक वा शिक्षणीक प्रयोगांत वापरिल्ल्या जनावरांची राखण करप हो ह्या नेमांचो हेतू आसा.
• नियमांत 3 आर तत्व लागू करप सक्तीचें आसाः बदली (शक्य आसल्यार बिगर-प्राणी पद्दती वापरून), उणाव (गरजेच्या जनावरांची उण्यांत उणी संख्या वापरून), आनी रिफायनमेंट (दूख, त्रास आनी त्रास उणो करप).
• नुस्तें, उभयचर, सरपटपी प्राणी, सुकणीं आनी सस्तन प्राण्यां सयत सगळ्या कशेरुकी प्राण्यांक हे नेम लागू जातात, तातूंत गर्भ आनी गर्भ हांचे खातीर खाशेल्या तरतुदीं आसात.
• मुळावे संशोधन, दुयेंस आडावपा खातीर/उपचारा खातीर उपयोजित संशोधन, वखदां/अन्नाची गुणवत्तेची चांचणी, संवर्धन, आनी वेवसायीक प्रशिक्षण ह्या हेतूं खातीर प्रयोगांक परवानगी आसा.
• संरक्षीत रानवटी जनावरां आनी मनश नाशिल्ल्या वानर प्राण्यांच्या वापराचेर सादारणपणान बंदी आसा, खाशेल्या अपवादांक लागून विज्ञानीक समर्थन आनी सक्षम प्राधिकरणाची मान्यताय गरजेची आसता.
• हे नेम'सी. पी. सी. एस. ई. ए.','आय. सी. ए. डब्ल्यू.','ब्रीडर्स','ट्रेडर्स','युजर्स','इनवेसिव्ह एक्सपेरिमेंट्स', आनी'नॉन-इनवेसिव्ह एक्सपेरिमेंट्स'ह्या सारक्या मुखेल संज्ञांची व्याख्या करतात.
• मसुदा नेमांचेर आक्षेप सी. पी. सी. एस. ई. ए. च्या सचिवाक अधिकृत राजपत्रांत उजवाडाक आयल्या उपरांत तीन दिसांच्या भितर सादर करपाक जाय.

तशेंच दस्तावेजांत

• हो दस्तावेज म्हळ्यार 6 ऑक्टोबर 2026 दिसा भारताच्या राजपत्रांत (असाधारण) उजवाडाक आयिल्ली अधिसूचना.
• हे नेम'प्राण्यांचेर प्रयोगांचें नियंत्रण आनी देखरेख नियम, 1968 "आनी'प्राण्यांचेर संशोधन आनी प्रयोगांचें नियमन (नियंत्रण आनी देखरेख) नियम, 1998" हांचें स्थान घेतात.
• दूख वा त्रास आडावपा खातीर एनाल्जेसिक वा एनेस्थेटीक वापरून लेगीत प्रयोगां खातीर जनावरांचो वापर केल्ल्यान तांकां नेमांच्या परिक्षेत्रांतल्यान वगळना अशें नेमांत स्पश्ट केलां.
• प्रयोग पुराय जावचे मेरेन आनी त्या जनावराक मानवतावादी रितीन मारचे मेरेन वा ताका योग्य निवासस्थानांत वा रानवटी जनावरांच्या अभयारण्यांत सोडचे मेरेन हे नेम लागू जातात.