मतदार काडून उडोवपाचेर आनी आयकुपाच्या अधिकाराचेर सर्वोच्च न्यायालयाचे नेम

मतदार नोंदणी, अपात्रताय, आनी व्यक्तींची नांवां रोलांतल्यान काडून उडोवचे पयलीं सुणोवपाचे अधिकार नियंत्रीत करपी घटनात्मक तरतुदी आनी कायदे हांचो अर्थ काडिल्ल्यान नागरिकांक तो म्हत्वाचो थारता.

कोणाची चिंताः ह्या निर्णयाचो संबंद अर्जदारांक (लाल बाबू हुसेन आनी हेर), प्रतिवाद्यांक (निवडणूक नोंदणी अधिकारी आनी हेर), आनी सामान्य लोकांक मतदार नोंदणीच्या हक्कां विशीं आनी निवडणूक आयोग आनी निवडणूक नोंदणी अधिकाऱ्यांनी पाळिल्ल्या प्रक्रियां विशीं आसा.

दस्तावेज कितें सांगता?

• ह्या प्रकरणांत तीन गजालींचो आस्पाव जाताः कलम 32 खाला दोन रिट याचिका आनी भारतीय संविधानाच्या कलम 136 खाला एक खाशेली परवानगी याचिका.
• न्यायालयान घटनात्मक तरतुदींचो (अनुच्छेद 324-328) आनी लोक प्रतिनिधीत्व कायदो, 1950, खाशेलेपणान कलम 14 ते 25ए, जे विधानसभा मतदारसंघांची मतदार यादी नियंत्रीत करतात, तांचो जायरात घेतलो.
• 1950 च्या कायद्याच्या कलम 16 त नोंदणी खातीर अपात्रताय सुचयतात, तातूंत भारताचो नागरिक नासप, अस्वस्थ मन आसप, वा भ्रष्ट पद्दतीक लागून मतदान करपाक अपात्र जावप हांचो आस्पाव जाता.
• 1950 च्या कायद्याच्या कलम 19 त म्हणलां की पात्रतेच्या तारखेक 18 वर्सां परस उणें पिरायेची आनी सादारणपणान एका मतदारसंघांत रावपी दरेका मनशाक नोंदणी करपाचो हक्क आसा.
• 1950 च्या कायद्याचें कलम 22 निवडणूक नोंदणी अधिकारीक नोंदींत दुरुस्ती करपाक, बदली करपाक वा काडून उडोवपाक परवानगी दिता पूण संबंदीत व्यक्तीक आयकुपाक वाजवी संद दिवप गरजेचें आसा (सैमीक न्यायाचें तत्व).
• मतदार नोंदणी नियम, 1960 तपासले, तातूंत नियम 21ए (दुरुस्ती 1987) हांचो आस्पाव आशिल्लो, जातूंत नोंदणी अधिकार्यान संभाव्य अपात्र मतदारांची नांवां दाखोवची पडटात आनी काडून उडोवचे पयलीं कारण दाखोवपाची वाजवी संद दिल्या उपरांत आक्षेप घेवचे पडटात.
• ह्या निर्णयांत संविधानाच्या कलम 5-7 आनी नागरिकत्व कायदो, 1955 खाला नागरिकत्व तरतुदींचेर चर्चा जाता, तातूंत जल्म आनी वंशा वरवीं नागरिकत्व मेळोवप हांचो आस्पाव जाता.

तशेंच दस्तावेजांत

• न्यायमूर्ती ए. एम. अहमदी (सी. जे.), न्यायमूर्ती एन. पी. सिंग आनी न्यायमूर्ती सुजाता व्ही. मनोहर हांच्या खंडपिठान हो निकाल दिलो.
• दस्तावेजांत 1995 ए. आय. आर. 1189,1995 एस. सी. सी. (3) 100, जे. टी. 1995 (2) 229, आनी 1995 स्केल (1) 483 ह्या सारक्या जायत्या कायदेशीर संदर्भांचो उल्लेख केला.
• मेल्ल्या व्यक्तींची वा नोंदणी करपाचो हक्क नाशिल्ल्यांची नांवां काडून उडोवपा खातीर खाशेल्या प्रक्रियांचो आस्पाव करपा खातीर 3 सप्टेंबर 1987 सावन 1960 च्या नेमांचो नियम 21ए सुदारलो अशें ग्रंथांत नोंद केलां.