दिल्ली उच्च न्यायालयः भारतांत कामगारांक'सगळ्यांत उणें पगार, सगळ्यांत उणी जतनाय'

229/2005) भारतीय दंड संहितेच्या कलम 307 अन्वये खून करपाचो यत्न केल्या खातीर अपीलकर्त्याक दोशी थारावपा संबंदी. नागरिकांक हें म्हत्वाचें आसता कारण तातूंत खुनाच्या यत्नांत'हेतू'थारावपा खातीर कायदेशीर मानकां स्पश्ट करतात आनी हातान काम करपी कामगारांच्या समाजीक दुर्लक्षाचेर न्यायालयीन निरीक्षणां आसपावीत करतात.

कोणाची चिंताः ह्या निर्णयाचो संबंद अपीलार्थी (वीर पाल), राज्य (प्रतिवादी), पिडीत (राजिंदर कुमार), आनी सामान्य लोकांक आयपीसी कलम 307 च्या कायदेशीर अर्थ लावपा विशीं आनी समाजांतल्या मजुरांच्या दर्ज्या विशीं आसा.

दस्तावेज कितें सांगता?

• न्यायमूर्ती विमल कुमार यादवाच्या फुडारपणाखाला दिल्ली उच्च न्यायालयान 18 सप्टेंबर 2026 दिसा हो निर्णय दिलो.
• ह्या खटल्यांत 17.03.2002 दिसा जाल्ले एका घडणुकेचो आस्पाव जाता, जंय अपीलकर्त्यान पिडेस्ताचेर'रॅपी "(मोची कापपाचें साधन) वापरून हल्लो केलो, ताका लागून तोंडा/गालासावन हड्ड्या मेरेन दुखापत जाली.
• ट्रायल कोर्टान आदीं अपीलकर्त्याक आय. पी. सी. कलम 307 (हत्येचो यत्न) खाला दोशी थारावलो आनी ताका 5 वर्सां खर कारावासाची आनी 1,000 रुपया दंडाची ख्यास्त दिली.
• अपीलकर्त्यान युक्तिवाद केलो की हें कृत्य पूर्व ध्यान नासतना वा मारपाचो हेतू नासतना एका खिणाक एक प्रतिक्रिया आशिल्ली, आरोप आय. पी. सी. कलम 326 (स्वेच्छेन दुखापत करप) मेरेन उणो करपाक जाय अशें सुचयलें.
• आय. पी. सी. कलम 307 खाला दोशी थारावप आरोपींच्या हेतूचेर वा गिन्यानाचेर आदारून आसता, दुखापतीची गंभीरताय वा खंयच्याय खाशेल्या हेतूची उपस्थिती न्हय हें थारावपा खातीर न्यायालयान सर्वोच्च न्यायालयाचे उदाहरणां (हरि सिंग विरुद्ध सुखबीर सिंग, मध्य प्रदेश राज्य विरुद्ध सलीम, सुरिंदर सिंग विरुद्ध राज्य, आनी अमित राणा विरुद्ध हरियाणा राज्य) उद्धृत केलीं.
• हेतू ही शस्त्रांचें स्वरूप, कुडीचो उद्देशीत भाग, कृतीची पद्दत ह्या परिस्थितींतल्यान एकठांय करपाची एक अमूर्त संकल्पना अशें न्यायालयान नोंद केलें.

तशेंच दस्तावेजांत

• भारतांतल्या कामगारांक'उण्यांत उणें पगार मेळटा, उण्यांत उणें लक्ष दितात आनी उण्यांत उणें त्रास दितात'आनी समाज तांच्या कामाक मोल दिवपाक अपेशी थारला अशें सांगतना ह्या निकालाची सुरवात जाता.
• ही घडणूक जाली तेन्ना बळी पडिल्लो राजिंदर कुमार, चांदनी चौकांतल्या लाजपत राय मार्केटांतल्या आपल्या दुकानाच्या व्हरंड्यांत न्हिदिल्लो मजूर आशिल्लो.
• 'हेतू'हो'हेतू'परस वेगळो आसा आनी आय. पी. सी. कलम 307 अन्वये हत्येचो यत्न करपाचो आरोप सिद्ध करपा खातीर ही अपरिहार्य गरज न्हय हाचेर न्यायालयान भर दिलो.