संसद संसदीय समिती
280 जी. डब्ल्यू. पंपड स्टोरेजांत फकत 7 जी. डब्ल्यू. बसयल्या, उर्जा मंत्रालयाचो सोद
भौशीक उपक्रमांच्या समितीन नॅशनल हायड्रोइलेक्ट्रिक पॉवर कॉर्पोरेशन लिमिटेड (एन. एच. पी. सी.) च्या कामकाजाची तपासणी करून देशांत जलविद्युत आनी पंप केल्ल्या साठवण प्रकल्पांच्या वेवसायीक व्यवहार्यतेचेर आनी विकासाचेर परिणाम करपी प्रस्न वळखून काडले.
भौशीक उपक्रमांच्या समितीन नॅशनल हायड्रोइलेक्ट्रिक पॉवर कॉर्पोरेशन लिमिटेड (एन. एच. पी. सी.) च्या कामकाजाची तपासणी करून भारतांतल्या जलविद्युत आनी पंप केल्ल्या साठवण प्रकल्पांच्या वेवसायीक व्यवहार्यतेचेर आनी विकासाचेर परिणाम करपी प्रस्न वळखून काडले.
कोणाची चिंताः हाका लागून वीज मंत्रालय, राज्य सरकारां, आनी एन. एच. पी. सी. ह्या भौशीक क्षेत्राच्या उपक्रमांचो संबंद आसा, ज्याचो वीज खर्च, ग्रीड स्थीरताय आनी प्रकल्पांत कळाव जाल्ल्यान जावपी संभाव्य परिणामांतल्यान नागरिकांचेर परिणाम जाता.
समितीक कितें मेळ्ळें?
- उच्च भांडवली खर्च, बांधकाम थळांचेर वीज ग्रिडांचो उणाव, आनी राज्य सरकारांची फुकट विजेची मागणी प्रकल्पाची व्यवहार्यता कमी करता अशें समितीन जाहीर केलें.
- राज्य सरकारांनी वापर नाशिल्ल्या उदकाच्या वापराचेर उदकाचेर उपकर लायतात, जो तांच्या अधिकारक्षेत्रा भायर आसा आनी कबलातींचेर स्वाक्षरी केल्या उपरांत अश्यो तरतुदी जोडल्यो अशें समितीन नोंद केलें.
- समितीन संरचित व्यवहार्यताय अंतर निधी आराखडो, पीक बांधकाम पयलीं वीज ग्रीड उपलब्धताय सुनिश्चीत करप, आनी वाद निवारण आनी उदका उपकर संरक्षणा वांगडा प्रमाणभूत मॉडेल अंमलबजावणी कबलात करपाची शिफारस केली.
- अल्पसंख्याकांच्या असहमतीक लागून जावपी अनिर्दिष्ट काळा खातीर स्टॉल्स आडावपा खातीर व्हडल्या जलविद्युत प्रकल्पां खातीर रान हक्क कायद्या खाला 70%-75% संमती थ्रेशोल्ड आपणावपाची आनी पूर्व-शक्यतायेच्या पांवड्यार मंजुरी सुरू करपाची समितीन शिफारस केली.
- अर्ज केल्या उपरांत स म्हयन्यां भितर नुकसानभरपी रानवटी जमनीची डिजिटल लँड बँक तयार करपाची आनी जागा वांटपाची शिफारस समितीन केली.
- आदिवासी समुदाय आनी राज्य सरकारांनी मुआवजेचे दोट्टी दावे करप आडावपा खातीर वर्गीकृत नाशिल्ल्या राज्य रान जमनीची भरपाई करपा खातीर एकसमान आराखडो तयार करपा खातीर आंतर-मंत्रालय गट तयार करपाची समितीन शिफारस केली.
- समितीन वेगान सुवात वाटप करून, प्राधान्य मंजुरी दिवन, आनी खात्रीशीर वीज खरेदी यंत्रणे वरवीं पंप केल्ल्या साठवण विकासाक आदार दिवपाची शिफारस केली.
- खाशेल्या कंत्राटदारांच्या मर्यादीत संख्येक लागून, समितीन कंत्राटदाराची परिसंस्था वाडोवपा खातीर समर्पीत धोरण आराखड्याची शिफारस केली, तातूंत पूर्व-पात्रताय प्रोत्साहन, मार्गदर्शन, आनी कुशळटाय विकास हांचो आस्पाव जाता.
तशेंच दस्तावेजांत
- खर्या खर्चाचेर नियंत्रण दवरना जाल्यार नव्या जलविद्युत प्रकल्पांचो खर्च दर युनिटाक सुमार 7 ते 8 रुपया आसतलो अशें उर्जा मंत्रालयान नोंद केलें.
- 280 गिगावॅट पंप सांठोवपाची शक्यताय आसून, 10 एप्रिल 2026 मेरेन फकत सुमार 7 गिगावॅट (2.5%) बसयल्या.
- जलविद्युत आनी पंप केल्ल्या साठवण क्षेत्राक फकत चार ते पांच कंत्राटदारांच्या जाळ्याचो आदार मेळटा, जाका लागून एकाच वेळार जायते प्रकल्प अंमलांत हाडल्यार प्रकल्पाच्या जीवनचक्राचेर वायट परिणाम जाता.
हें कशें बरयलें?
आमच्याच संगणकाचेर चलपी ए. आय. मॉडेल सरकारी दस्तावेज वाचता आनी हो सारांश बरोवन काडटा. खंयच्याय मनशान ताची तपासणी करूंक ना.
आकड्यांची तपासणी केली. ह्या सारांशांतलो दरेक क्रमांक स्वयंचलित तपासणी वरवीं दस्तावेजांत मेळ्ळो.
ती तपासणी तुलना करता संख्या फकत. दस्तावेज कितें सांगता तें शब्दलेखन सांगता हाची खात्री जावंक शकना-देखून मूळ दस्तावेज सदांच अधिकार आसता.
ह्या पानाचें यंत्रान भाषांतर केल्लें; इंग्लीश मजकूर आनी मूळ दस्तावेज अधिकृत आसात.
मूळ दस्तावेज
संसदीय स्थायी समिती अहवाल (पी. आर. एस. विधी संशोधन वरवीं)
समितीचो अहवाल · संदर्भ राष्ट्रीय-जलविद्युत-उर्जा-महामंडळ-मर्यादीत
तें हांगा वाच.
चर्चा.
ह्या दस्तऐवजाचेर अजून कोणूच चर्चा करूंक ना.