राजस्थानाक मनरेगा मजुरी आनी सामुग्री खातीर ₹ 2014.39 कोटी दिवपाचे आसात, कॅगाचो सोद

ह्या लेखापरीक्षणांत राजस्थान सरकारांत 2019-20 ते 2023-24 ह्या काळांत महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायद्याची (मनरेगा) अंमलबजावणी तपासली. तातूंत नियोजन, अर्थीक वेवस्थापन, रोजगार निर्मिती, कामांची अंमलबजावणी आनी देखरेख पद्दतीचो नियाळ घेतलो.

राजस्थान सरकार (खास करून वेंचून काडिल्ल्या जिल्ल्यांनी, पंचायत समितींनी, ग्राम पंचायतींनी मनरेग्याची अंमलबजावणी).

• 2019-24 वेळार कसल्याय चांचण्यांनी तपासिल्ल्या ग्राम पंचायतींनी (जी. पी.) बेसलायन सर्वेक्षण केलें ना, जाका लागून वास्तववादी विकास नियोजन आडायलें.
• कसल्याय चांचणी केल्ल्या जिल्ल्यांत जिल्लो परिप्रेक्ष्य येवजण्यो तयार केल्ल्यो नात.
• खंयच्याय वेंचून काडिल्ल्या ब्लॉकांत ब्लॉक संसाधन केंद्रां (बी. आर. सी.) स्थापन केल्लीं नात, आनी नियोजन करपा खातीर जी. पी. क तंत्रीक आदार मेळ्ळो ना.
• सगळ्या पांवड्यांचेर नेमान कर्मचाऱ्यां खातीर 3 ते 64 टक्के आनी कंत्राटी कर्मचाऱ्यां खातीर 31 ते 80 टक्के कर्मचाऱ्यांचो उणाव आशिल्लो.
• जुलय 2024 मेरेन राज्य पांवड्यार नेमान खंड संसाधन व्यक्ती (बी. आर. पी.) आनी ग्राम संसाधन व्यक्ती (व्ही. आर. पी.) पदां रिक्त आशिल्लीं.
• राज्य सरकारान निधी जारी करपाक कळाव केल्ल्यान 2019-20 आनी 2020-21 खातीर ₹9.08 कोटी व्याज जापसालदारकी निर्माण जाली.
• सप्टेंबर 2025 मेरेन मजुरी आनी सामुग्री घटका खातीर प्रलंबित दायित्व ₹ 2014.39 कोटी आशिल्लें, तातूंत खास करून सामुग्री घटका खातीर ₹ 1892.67 कोटी आशिल्लें.
• फकत 7.15% ते 16.33% घरांनी रोजगार मेळटालो तांकां 100 दिसांचे कामाची हमी मेळ्ळी.
• सप्टेंबर 2025 मेरेन मान्यताय दिल्लीं 21 टक्के कामां (19.74 लाख कामां) अपूर्ण आशिल्लीं, तातूंतली 8 टक्के तीन वर्सां परस चड काळ प्रलंबित आशिल्लीं.
• एकत्रीकरणा खाला मान्यताय दिल्लीं 88 टक्के 11.36 लाख कामां सप्टेंबर 2025 मेरेन अपूर्ण आशिल्लीं.
• ₹ 948.54 कोटी वेतनाची फारीकणी (वेव्हाराची 2.82%) 16 दीस ते 90 दिसां परस चड कळाव जावन केल्ली.
• जुलय 2025 मेरेन ₹ 52.91 लाख बेकारी भत्ता प्रलंबित आशिल्लो.
• वेतनाक कळाव जाल्ल्यान 80 टक्के मोबदलेचे दावे न्हयकारले.
• समाजीक लेखापरीक्षणांत दाखयल्ल्या अर्थीक गैरव्यवहारांची वसुली राज्य पांवड्यार फकत 23.58% आशिल्ली.
• शिफारशींनी मुळावी सर्वेक्षण करप, जिल्लो परिप्रेक्ष्य येवजण्यो तयार करप, फावो त्या प्रशिक्षीत व्ही. आर. पी. आनी बी. आर. पी. नेमप हांचो आस्पाव जाता.

ए. आय. हांणी दस्तावेजांतल्यान बरयलां, आनी ताचे आड तपासलां. सकयल मूळ अधिकृत आसा.

मूळ दस्तावेज