लेखापरीक्षण नियंत्रक आनी महालेखा परीक्षक
राजस्थानाक मनरेगा मजुरी आनी सामुग्री खातीर ₹ 2014.39 कोटी दिवपाचे आसात, कॅगाचो सोद
ह्या लेखापरीक्षणांत राजस्थान सरकारांत 2019-20 ते 2023-24 ह्या काळांत महात्मा गांधी राष्ट्रीय गांवगिऱ्या रोजगार हमी कायद्याची (मनरेगा) अंमलबजावणी तपासली.
₹ 2014.39 कोटीसप्टेंबर मेरेन पगार आनी सामुग्री खातीर राज्य सरकाराचेर ₹ 2014.39 कोटी रुपया प्रलंबित जापसालदारकी आसा अशें CAG क मेळ्ळें...
नियोजन, अर्थीक वेवस्थापन, रोजगाराची निर्मिती, कामांची अंमलबजावणी आनी देखरेख पद्दतीचो तातूंत नियाळ घेतलो.
कोणाची चिंताः राजस्थान सरकार (खास करून वेंचून काडिल्ल्या जिल्ल्यांनी, पंचायत समितींनी, ग्राम पंचायतींनी मनरेग्याची अंमलबजावणी).
लेखापरीक्षकाक कितें मेळ्ळें?
- 2019-24 वेळार कसल्याय चांचण्यांनी तपासिल्ल्या ग्राम पंचायतींनी (जी. पी.) बेसलायन सर्वेक्षण केलें ना, जाका लागून वास्तववादी विकास नियोजन आडायलें.
- कसल्याय चांचणी केल्ल्या जिल्ल्यांत जिल्लो परिप्रेक्ष्य येवजण्यो तयार केल्ल्यो नात.
- खंयच्याय वेंचून काडिल्ल्या ब्लॉकांत ब्लॉक संसाधन केंद्रां (बी. आर. सी.) स्थापन केल्लीं नात, आनी नियोजन करपा खातीर जी. पी. क तंत्रीक आदार मेळ्ळो ना.
- सगळ्या पांवड्यांचेर नेमान कर्मचाऱ्यां खातीर 3 ते 64 टक्के आनी कंत्राटी कर्मचाऱ्यां खातीर 31 ते 80 टक्के कर्मचाऱ्यांचो उणाव आशिल्लो.
- जुलय 2024 मेरेन राज्य पांवड्यार नेमान खंड संसाधन व्यक्ती (बी. आर. पी.) आनी ग्राम संसाधन व्यक्ती (व्ही. आर. पी.) पदां रिक्त आशिल्लीं.
- राज्य सरकारान निधी जारी करपाक कळाव केल्ल्यान 2019-20 आनी 2020-21 खातीर ₹9.08 कोटी व्याज जापसालदारकी निर्माण जाली.
- सप्टेंबर 2025 मेरेन मजुरी आनी सामुग्री घटका खातीर प्रलंबित दायित्व ₹ 2014.39 कोटी आशिल्लें, तातूंत खास करून सामुग्री घटका खातीर ₹ 1892.67 कोटी आशिल्लें.
- फकत 7.15% ते 16.33% घरांनी रोजगार मेळटालो तांकां 100 दिसांचे कामाची हमी मेळ्ळी.
- सप्टेंबर 2025 मेरेन मान्यताय दिल्लीं 21 टक्के कामां (19.74 लाख कामां) अपूर्ण आशिल्लीं, तातूंतली 8 टक्के तीन वर्सां परस चड काळ प्रलंबित आशिल्लीं.
- एकत्रीकरणा खाला मान्यताय दिल्लीं 88 टक्के 11.36 लाख कामां सप्टेंबर 2025 मेरेन अपूर्ण आशिल्लीं.
- ₹ 948.54 कोटी वेतनाची फारीकणी (वेव्हाराची 2.82%) 16 दीस ते 90 दिसां परस चड कळाव जावन केल्ली.
- जुलय 2025 मेरेन ₹ 52.91 लाख बेकारी भत्ता प्रलंबित आशिल्लो.
- वेतनाक कळाव जाल्ल्यान 80 टक्के मोबदलेचे दावे न्हयकारले.
- समाजीक लेखापरीक्षणांत दाखयल्ल्या अर्थीक गैरव्यवहारांची वसुली राज्य पांवड्यार फकत 23.58% आशिल्ली.
- शिफारशींनी मुळावी सर्वेक्षण करप, जिल्लो परिप्रेक्ष्य येवजण्यो तयार करप, फावो त्या प्रशिक्षीत व्ही. आर. पी. आनी बी. आर. पी. नेमप हांचो आस्पाव जाता.
तशेंच दस्तावेजांत
- सप्टेंबर 2025 मेरेन पगार आनी सामुग्री खातीर राज्य सरकाराचेर ₹ 2014.39 कोटी रुपया प्रलंबित जापसालदारकी आसा अशें कॅगाक मेळ्ळें.
- जुलय 2024 मेरेन राज्य पांवड्यार नेमान ब्लॉक आनी ग्राम संसाधन व्यक्तींची 100% पदे रिकामी आशिल्लीं, जाका लागून समाजीक लेखापरीक्षण कार्यक्षमतेचेर परिणाम जालो अशें कॅगान नोंद केलें.
- सप्टेंबर 2025 मेरेन अभिसरण येवजणे खाला मान्यताय दिल्लीं 88 टक्के कामां अपुरी आशिल्लीं अशें कॅगान नोंद केलें.
- चांचण्यांनी तपासिल्ल्या एन. आर. एम. ब्लॉक्सांत 2019-2024 वेळार खंयच्याय वर्सा सैमीक संसाधन वेवस्थापन (एन. आर. एम.) कामाचेर 65 टक्के सक्तीचो खर्च जावंक ना अशें कॅगान पळयलें.
हें कशें बरयलें?
आमच्याच संगणकाचेर चलपी ए. आय. मॉडेल सरकारी दस्तावेज वाचता आनी हो सारांश बरोवन काडटा. खंयच्याय मनशान ताची तपासणी करूंक ना.
आकड्यांची तपासणी केली. ह्या सारांशांतलो दरेक क्रमांक स्वयंचलित तपासणी वरवीं दस्तावेजांत मेळ्ळो.
ती तपासणी तुलना करता संख्या फकत. दस्तावेज कितें सांगता तें शब्दलेखन सांगता हाची खात्री जावंक शकना-देखून मूळ दस्तावेज सदांच अधिकार आसता.
ह्या पानाचें यंत्रान भाषांतर केल्लें; इंग्लीश मजकूर आनी मूळ दस्तावेज अधिकृत आसात.
मूळ दस्तावेज
भारताचे नियंत्रक आनी महालेखा परीक्षक (कॅग)-लेखापरीक्षण अहवाल
लेखापरीक्षण अहवाल 2026
तें हांगा वाच.
चर्चा.
ह्या दस्तऐवजाचेर अजून कोणूच चर्चा करूंक ना.