रानां जमनीचें लुकसाण जाल्ल्यान ₹15 लाखांची मोबदली अपुरी अशें समितीन जाहीर केलां.

कोणाची चिंताः ह्या अहवालांत एल. ए. आर. आर. कायद्याची जापसालदारकी दिवपी मंत्रालय (गांवगिऱ्या उदरगत मंत्रालय वा जमीन संपादनाचेर देखरेख दवरपी संबंदीत केंद्रीय मंत्रालय) आनी भूंय संपादनाचो परिणाम जाल्ल्या लोकांक, खास करून आदिवासी समुदाय, अनुसुचीत वाठारांतले रहिवासी, आनी जमीन आनी उदरनिर्वाह वगडावपी कुटुंबां कडेन संबंदीत आसा.

समितीक कितें मेळ्ळें?

• ग्रामसभेची संमती चड करून फकत औपचारिकता म्हणून मेळटा अशें समितीन पळयलें आनी फकत अनुसुचीत वाठारांनी न्हय तर सगळ्या भूंय अधिग्रहणां खातीर ती सक्तीची करपाची शिफारस केली, प्रस्तावांचेर वीटो अधिकार सामुदायिक हितसंबंधांक मेळनाशिल्ल्यान.
• ह्या कायद्यांत अधिग्रहण करचे पयलीं एस. आय. ए. अभ्यास सक्तीचो आसा हें लक्षांत दवरून समितीन समाजीक परिणाम मूल्यांकन (एस. आय. ए.) शिफारशी बंधनकारक करपाची शिफारस केली.
• पुनर्वसनाच्या संदर्भांत, समितीन जमनी खातीर जमीन पर्यायांचो उण्या दर्ज्याचो, मुळाव्या सेवांचो उणाव आशिल्ल्या पुनर्वसना वसाहतींचो, आनी रोजगाराच्या वचनबद्धतायेची पूर्ती करूंक नाशिल्ल्या वसाहतींचो संकेत दिलो. कार्यरत सेवा आशिल्ल्यो पुनर्वसन थळां तयार जाय मेरेन जमनीचेर कब्जा करपाक बंदी घालपाची शिफारस केली.
• राष्ट्रीय देखरेख समितीन (एन. एम. सी.) केन-बेतवा आनी पोलावरम सारकिल्या प्रकल्पांची कागाळ उणी करूंक ना, आनी एन. एम. सी. क हस्तक्षेप करपाक, देखरेख मार्गदर्शक तत्वां स्थापन करपाक आनी केंद्रीकृत कागाळ निवारण पोर्टल स्थापन करपाक अधिकार दिवपाची शिफारस समितीन केली.
• समितीन लुकसाण उणें करपा खातीर जमनीचें चुकीचें वर्गीकरण (ग्रीनफिल्ड ब्राउनफिल्ड म्हणून, गांवगिऱ्या शार म्हणून) वळखून घेतलें आनी मंत्रालयाक मनमानी धर्मांतराक बंदी घालपा खातीर केंद्रीय देखरेख यंत्रणा स्थापन करपाची आनी अधिकाऱ्यां कडेन हातमिळवणी करपाचेर दंड लागू करपाची शिफारस केली.
• अनुसूचीत वाठारांनी, जमनीचें उणें मुल्यांकन, ग्रामसभेंत कळाव जाल्ल्यान सल्लामसलत, आनी अनुपालन प्रमाणपत्रां यांत्रिकपणान दिवप अशीं उणाव समितीन नोंद केलीं. प्रक्रियेंत पालन करपाचेर नदर दवरपाची, बाजार मोल पारदर्शकपणान जाहीर करपाची आनी पुराय पुनर्वसन पावोवचे मेरेन ताब्यांत घेवपाचेर बंदी घालपाची शिफारस केली.
• आदिवासी वाठारांखातीर, समितीन म्हारग वर्तुळ दर, सामुदायिक साधनसंपत्ती वगळप, आनी फारीकणेंत कळाव हांचो उल्लेख केलो. जमनीच्या मूल्यापयलीं'उपजीविकेचें मोल'मेजप, स्वतंत्र मूल्यांक वापरून वर्तुळ दर अद्ययावत करप, आनी फारीक करपाक कळाव जाल्ल्यान अनुक्रमित व्याज दिवप अशी शिफारस केली.
• समितीन एल. ए. आर. आर. कायद्याक पंचायत (अनुसुचीत वाठारांनी विस्तार) कायदो, 1996 (पेसा) कडेन संरेखित करपाचेर भर दिलो, ग्राम सभेची संमती सक्तीची करपाची आनी आदिवासी संस्कृतायेंत अधिकाऱ्यांक प्रशिक्षण दिवपाची शिफारस केली.
• रान हक्क कायदो (एफ. आर. ए.), 2006 हाचें उल्लंघन करून रान जमीन चड करून संपादन करतात, परिणाम जाल्ल्या कुटुंबांक अपुरी भरपाई (सुमार 15 लाख रुपया) मेळटा अशें समितीन पळयलें. एफ. आर. ए. तरतुदीं एल. ए. आर. आर. वांगडा एकठांय करपाची आनी लुकसाणांत सामुदायिक रान संसाधन शीर्षकांचो आस्पाव करपाची शिफारस केली.

तशेंच दस्तावेजांत

• जमनीचो आनी उदरनिर्वाहाचो तोटो जालो तरी रान जमनीच्या अधिग्रहणांत परिणाम जाल्ल्या कुटुंबांक चड करून सुमार 15 लाख रुपयांची अपुरी भरपाई मेळटा अशें समितीन नोंद केलें.
• कार्यशील सेवा आशिल्ल्यो पुनर्वसन थळां तयार जाय मेरेन जमनीचेर कब्जा करूंक दिवचो न्हय अशी शिफारस समितीन केली.
• सामुहीक हितसंबंधांक धरून नाशिल्ल्या भूंय संपादन प्रस्तावांचेर ग्राम सभेक वीटो अधिकार दिवपाची समितीन शिफारस केली.