सर्वोच्च न्यायालयान राजस्थानाक न्हंय-प्रदूषण प्राधिकरण स्थापन करपाचो आदेश दिलो

भारतांतल्या सर्वोच्च न्यायालयाचो हो आदेश (2025 वर्साची सुओ मोटो रिट याचिका क्रमांक 8) राजस्थान राज्याक न्हंय दुशीत जावप आनी उद्देगीक सांडपाणी सोडप ह्या सारक्या गंभीर पर्यावरणीय चिंतांचेर उपाय करून आंतर-विभागीय गट आनी न्हंय प्राधिकरण स्थापन करपाचें निर्देश दिता. भौशीक भलायकी आनी उदकाच्या संसाधनांची राखण करपा खातीर खाशेल्या उपचाराच्यो कृती, अधिकृत सहभागाची तपासणी, आनी विज्ञानीक मुल्यांक अनिवार्य केल्ल्यान नागरिकांक हें म्हत्वाचें आसता.

कोणाची चिंताः राजस्थान राज्य, खाशेलो तपास पंगड (एस. आय. टी.), उच्च पांवड्यावेली पर्यावरण यंत्रणा देखरेख समिती, राजस्थान राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (आर. एस. पी. सी. बी.), उद्देगीक घटक (खास करून संगानेर आनी हेर वाठारांतले वस्त्रोद्योग प्रक्रिया घटक), आनी जोधपूर, पाली, बालोत्रा ह्या जिल्ल्यां सयत पर्यावरणाच्या र्हासाक लागून पिडेस्त जाल्ले लोक.

दस्तावेज कितें सांगता?

• न्यायालयान राजस्थान राज्याक पर्यावरणाचे प्रस्न हाताळपा खातीर आंतरविभागीय गट आनी न्हंय प्राधिकरण स्थापन करपाचो आदेश दिलो.
• विशेष करून घडणुकांची पुराय सांकळ, निर्णय घेवपाची प्रक्रिया, आनी सगळ्या व्यक्तींचो (खाजगी, उद्देगीक वा भौशीक अधिकारी) वांटो वळखून घेवपा खातीर न्यायालयान एस. आय. टी. क चड यत्न, स्वातंत्र्य आनी वेवसायीकतायेन आपली तपासणी चालू दवरपाचें निर्देश दिलें.
• एस. आय. टी. न गंभीर गुन्यांवांची आनी अटकींची मागणी आयकुपाच्या तारखे लागींच जाली अशें न्यायालयान नोंद केलें, कृतीच्या प्रामाणीकतेचेर प्रस्न उपस्थित केले, आनी अधिकाऱ्यांनी रोखडेंच कृती करपाचो सल्लो दिलो.
• न्यायालयान आय. आय. टी. जोधपूर कडल्यान तानवाडा हांगाच्या जोजारी न्हंये लागसारच्या तळ्याच्या गुलाबी रंगा विशीं उपायात्मक शिफारशींची सुक्षीम अंमलबजावणी करपाचो आदेश दिलो, समितीची मान्यताय मेळटली.
• न्यायालयान आर. एस. पी. सी. बी. क उद्देगीक कामकाज परतून सुरू करपाक परवानगी दिवचे बगर सी. ई. टी. पी., संगरिया हांगा एकठांय जाल्ल्या सांडपाण्याचेर उपचार आनी सुरक्षीत विल्हेवाट हाडपा खातीर विज्ञानीक येवजण तयार करून ती अंमलांत हाडपाचो आदेश दिलो.
• न्यायालयान आपल्या निर्देशांचें पालन करपा खातीर मुखेल सचिवाक वैयक्तीक जापसालदारकी दिली आनी फुडल्या सुनावणेंत ताका आभासी हाजीर रावपाचो निर्देश दिलो.

तशेंच दस्तावेजांत

• एस. आय. टी. न जोधपूर, पाली आनी बालोत्रा हांगाच्या 16 गुन्यांवकारी प्रकरणांचो नियाळ घेतिल्ली, चार एफ. आय. आर. नोंद केल्ल्यो आनी कितल्याशाच लोकांक अटक केल्ली.
• उपचार प्रक्रियांक आडावपा खातीर सी. ई. टी. पी. अधिकारी आनी उद्देगीक घटक हांचे मदीं सांगड घालपाचो प्रथमदर्शनी पुरावो एस. आय. टी. क मेळ्ळो.
• गुलाबी तळ्याच्या रंगाचेर आय. आय. टी. जोधपूरच्या सुरवातीच्या मतान हें एका खाशेल्या रंगाच्या स्त्रोता परस खारट/जैवीक संदूषण, वाष्पीकरण, आनी मायक्रोबायल क्रियाकलाप हांकां लागून आसूं येता अशें सुचयता, 10-12 सप्तकां फुडें अभ्यास करपाची शिफारस करता.
• सांगानेर-द्रव्यवती-नेवत प्रदेशांत 1,767 वस्त्रो युनिट्स वळखून काडल्या; 892 सी. ई. टी. पी. कडेन जोडिल्लीं, जाल्यार 875 जोडिल्लीं नात. 814 युनिट्स बंद करपाचे निर्देश दिले, आनी 65 युनिट्स सीलबंद केल्यात.
• दर दिसा 170 दशलक्ष लिटर संचित क्षमता आशिल्ल्या पांच सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पांची थापणूक आनी सुमार 47 कि. मी. द्रव्यवती न्हंयचे प्रवाह पुनर्संचयित करपाची म्हायती राज्यान दिली.