अर्थीक सर्वेक्षणः 40 टक्के गिग कामगार म्हयन्याक 15,000 रुपया परस उणें कमायतात

येवपी वर्सां खातीर अर्थीक वाड, म्हारगपण, रोजगाराची प्रवृत्ती आनी धोरणात्मक प्राधान्यां विशीं सरकाराचें मुल्यांकन रुपांतरीत केल्ल्यान नागरिकांखातीर हें म्हत्वाचें आसता.

कोणाची चिंताः ह्या दस्तावेजांत अर्थ मंत्रालय (खास करून अर्थीक सर्वेक्षण) आनी घरां, वेवसाय, शेतकार, गिग कामगार आनी राज्य सरकारां सयत सामान्य लोकांक संबंदीत आसा, कारण तातूंत स्थूल अर्थीक निर्देशक, राजकोषीय धोरणां, आनी तांच्या उदरनिर्वाह आनी गुंतवणुकीचेर परिणाम करपी क्षेत्र-विशिष्ट आव्हानां हांचो तपशील मेळटा.

समितीक कितें मेळ्ळें?

• 2026-27 खातीर जीडीपी वाड 6.8% ते 7.2% आसपाचो अदमास आसा, 2025-26 7.4% आसपाचो अदमास आसा, चड करून घरगुती मागणी आनी खाजगी निमाण्या वापर खर्चाक लागून.
• किरकोळ चलनवाढ 2025-26 (एप्रिल-डिसेंबर) त 1.7% मेरेन देंवली, 2024-25 त 4.6% आशिल्ली, मुखेलपणान अन्नधान्याच्या उण्या दरांक लागून, जरी मूळ धातूचे दर आनी चलन घसरण हांचे पसून आव्हानां उरल्या.
• 2025-26 त राजकोषीय तूट जी. डी. पी. च्या 4.5% परस सकयल दवरपाचें केंद्र सरकाराचें ध्येय आसा आनी एफ. आर. बी. एम. कायद्या खाला 2031 मेरेन वर्सुकी राजकोषीय तूट लक्ष्यांतल्यान रीण-ते-जी. डी. पी. गुणोत्तर लक्ष्यांचेर सरलां.
• शेतकी क्षेत्राची वाड खंडीत जमनींत, अपुरी माळखागत सुविधा, आनी हवामान बदल हांकां लागून मर्यादीत आसा; उत्पादकताय सुदारप, संशोधन आनी विकास, हवामान लवचीकताय हांचो प्राधान्यांत आस्पाव जाता.
• उद्देगीक वाडी खातीर आयातीच्या पर्यायांतल्यान प्रमाण आनी संवसारीक मूल्य साखळी एकत्रीकरणांत बदल करपाची गरज आसा; संशोधन आनी विकासांत खाजगी गुंतवणूक वाडोवपाची शिफारस करून राष्ट्रीय संशोधन आनी विकास खर्च जी. डी. पी. च्या 0.64% त अपुरा अशें नोंद केलां.
• रोजगार निर्देशांकांत 2023-24 त बेकारीचो दर 3.2% दिसून येता, पूण सर्वेक्षणांत लोकसंख्येचो फायदो मेळोवपा खातीर दर्जेदार नोकऱ्या आनी उद्देग-चालित कुशळटायेची गरज आसा ताचेर भर दिला.
• ए. आय. आपणाविल्ल्यान कामगार-भरपूर अर्थवेवस्थेंत उत्पादकतायेचो फायदो आनी रोजगार हांचे मदीं ताण निर्माण जाता; सीमा-प्रमाण मॉडेल विकासाची नक्कल करपा परस अनुप्रयोगाच्या फुडारपणाखाला नवोन्मेष, उक्ती पद्दत, आनी क्षेत्र-विशिष्ट मॉडेलांक प्राधान्य दिवपाची शिफारस सर्वेक्षणांत केल्या.
• अपुरी घरगुती साधनसंपत्ती आनी हवामानाच्या अर्थीक आडमेळ्यांक लागून, खास करून शारी पायाभूत सुविधा आनी एम. एस. एम. ई. सारकिल्या वाठारांनी हवामान बदलाच्या अनुकूलतेंत आडमेळीं येतात.
• जमीन, घर आनी हालचालींत पुरवण-बाजूचे आडमेळीं, तशेंच विभागिल्लें नगरपालिका प्रशासन आनी शारां खातीर मर्यादीत अर्थीक स्वायत्तताय हांकां लागून शारीकरणाची आव्हानां निर्माण जातात.

तशेंच दस्तावेजांत

• 2025 वर्सा प्रत्यक्ष विदेशी गुंतवणुकीचो प्रवाह 81 अब्ज अमेरिकी डॉलर आशिल्लो, जो फाटल्या वर्सा परस 13 टक्के चड आशिल्लो, पूण अनुकूल स्थूल अर्थीक मुळावे तत्वां आसून लेगीत हे तांच्या क्षमते परस उणे आसात अशें सर्वेक्षणांत नोंद केलां.
• फकत 11 राज्यांनी 2024-25. त येणावळ अतिरिक्त नोंद केली, आनी राज्यांची एकंदर राजकोषीय उणाव जी. डी. पी. च्या 3.2% मेरेन वाडली.
• सुमार 40 टक्के गिग कामगार म्हयन्याक 15,000 रुपया परस उणें कमायतात, गिग काम वट्ट कामगारांच्या 2 टक्क्यां सावन 6.7 टक्क्यां मेरेन 2029-30 वाडोवपाचो अदमास आसा.
• संशोधन आनी विकासाचेर जावपी राश्ट्रीय खर्च हो जी. डी. पी. चा 0.64% आसा, जाचें वर्णन सर्वेक्षणांत अपुरें आनी जायत्या देशां परस उणें अशें केलां, चीनांतल्या 77 टक्के परस वेवसाय क्षेत्राचें योगदान फकत 41 टक्के आसा.