2025 वर्साचो कामगिरी लेखापरीक्षण (नागरी) अहवाल क्रमांक 10: आयुष

कोणाची चिंताः उत्तर प्रदेश सरकार, आयुष विभाग, राज्य आयुष सोसायटी, आनी संबंदीत वैजकी म्हाविद्यालयां, हॉस्पिटलां आनी फार्मसी.

लेखापरीक्षकाक कितें मेळ्ळें?

• अर्थसंकल्पीय तरतुदींत म्हत्वाची बचतः आयुर्वेदा खातीर ₹1, 728.13 कोटी (30.69%), होमियोपॅथी खातीर ₹ 615.30 कोटी (23.68%), आनी युनानी सेवां खातीर ₹ 229.88 कोटी (33.60%) महसूल खर्चांत.
• भांडवली खर्चांत बचतः आयुर्वेदा खातीर ₹ 54.43 कोटी (16.44%), होमियोपॅथी खातीर ₹ 42.76 कोटी (35.77%), आनी युनानी सेवां खातीर ₹ 26.06 कोटी (44%).
• आयुर्वेद सेवा संचालक, होमिओपॅथी सेवा संचालक आनी जिल्लो आयुष संस्था हांणी बँक खात्यांत निधी सांबाळून दवरलो.
• दुयेंतींकडल्यान मेळिल्ल्या वापरखर्चांचो हॉस्पिटल देखरेख आनी दुयेंती कल्याणा खातीर पुरायपणान वापर जावंक नाशिल्लो.
• 2015-16 आनी 2018-19 हांचे मदीं मंजूर केल्ले 19 पन्नास खाटांचे एकात्मिक आयुष हॉस्पिटल (एफ. आय. ए. एच.) कळावान पुराय जाले; मार्च 2023 मेरेन फकत 11 कार्यरत आशिल्ले.
• वीज आनी इंटरनेटाच्या उणावाक लागून अनुक्रमान 219 (21 टक्के) आनी 528 (51 टक्के) भलायकी आनी कल्याण केंद्रांनी (एच. डब्ल्यू. सी.) मुळाव्या सुविधांचो उणाव.
• फर्निचर आनी उपकरणांची खरेदी सरकारी ई-मार्केटप्लेसा (जी. ई. एम.) सोडून जाली, जाका लागून उपेगी पडनाशिल्लो खर्च जालो.
• स्टेट फार्मसी ऑफ आयुर्वेदिक आनी युनानी मेडिसिन (पी. ए. यू. एम.) हांणी अनुक्रमान 130 आनी 85 ह्या मान्यताय दिल्ल्या वळेरेंत वर्साक सरासरी 25 आयुर्वेदिक आनी 18.4 युनानी वखदां तयार केलीं.

तशेंच दस्तावेजांत

• अर्थीक वर्सांच्या निमाण्या दिसा येणावळ आनी भांडवली खर्चाचेर बचतीचो 100% समर्पण केल्लो अशें कॅगाक मेळ्ळें, जाका लागून अर्थीक वेवस्थापनांत सुज्ञतायेचो उणाव दिसून येता.
• वीज आनी इंटरनॅट जोडणी नाशिल्ल्यान भलायकी सेवे खातीर खरेदी केल्लीं उपकरणां वापरांत ना अशें कॅगान नोंद केलें.
• राज्य फार्मसींत मान्यताय दिल्ल्या वखदांचें उत्पादन मान्यताय दिल्ल्या वळेरेंतल्यान खूब सकयल आसा, मान्यताय दिल्ल्या वस्तूंचें सरासरी वर्सुकी उत्पादन फकत ~19-21% आसा अशें कॅगान नोंद केलें.